1924 Ankara Haritası’nda Yahudi Mahallesi’nde ‘Albukrek Çeşmesi’ adıyla kaydedilmiş bir çeşme görülmektedir. Günümüzde çeşmenin bulunduğu alan Anafartalar Mahallesi sınırları içinde kalmaktadır. Akbukrek Çeşmesi bugün kullanılmamakla birlikte varlığını korumaktadır. Eskiden Yahudi Mahallesi olarak adlandırılan mahallede, Kargı Sokak ile Birlik Sokak’ın kesiştiği köşede, sinagogun güneybatısında yer alan çeşmenin adı, Ankara envanter çalışmalarında ‘Yahudi Çeşmesi’ şeklinde kaydedilmiştir (Yahudi Çeşmesi: envanter.gov.tr). 1971 tarihli Ankara paftalarında da ‘Yahudi Çeşmesi’ şeklinde kaydedilmiştir (Öney, Pafta 6). Beki L. Bahar bu çeşmeden, “mahallenin tek bakkalı olan Bakkal Osman’ın karşısında bulunan çeşme” şeklinde bahsetmektedir (Bahar, s. 93). 1924 Ankara Haritası’nda ise çeşmenin “Albukrek Çeşmesi” olarak kaydedildiği görülmektedir.

Albukrek adlandırması, mahallede oturan varlıklı Yahudi ailelerinden biri olan Albukrek ailesinden gelmektedir. Ankara’daki Yahudi cemaatinin reisi olan Hayim Albukrek tarafından yaptırıldığı için çeşmenin bu şekilde adlandırıldığı tahmin edilmektedir. Mahallede Hayim Albukrek’e ait olduğu bilinen ev günümüzde görülebilir durumdadır (Birlik Sokak üzerinde sinagogun tam karşısında bulunan 2 evden, sağda kalan ev, çeşmeyi yaptıran Hayim Albukrek’e aittir.).

Çeşmenin yapımında düzgün yüzeyli kesme taşlar kullanılmıştır. Çeşmenin 3 kenarını çevreleyen taşlar hafif dışarı doğru çıkıntılı olarak dizilmiştir. Çatı bölümünü dışa taşırılmış kısa bir saçak kapatmaktadır. Kitabesi olmayan çeşme, envanter kayıtlarında 16. ya da 17. yüzyıl yapısı olarak değerlendirilmiştir. Ancak daha yeni olduğu (muhtemelen 19. yüzyıl) tahmin edilmektedir. Oldukça sade görünümlü olan çeşmenin tek lülesi bulunmaktadır. Kitabesi olmayan çeşmenin yalak bölümü asfaltın altında kaldığı için görünmez durumdadır. Suyu akmayan çeşmenin 1972 yılında tescil edildiği bilinmektedir.

Kaynak: Osmanlı Döneminde Ankara’nın Mahalle Çeşmeleri – İbrahim Yavuz İşçen

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar