Hacı Beşir Ağa Çeşmesi, Yıldırım
Darüssaade Ağası Çeşmesi olarak da bilinir.
- Tür: Çeşme
- Kültür: Osmanlı
- Yüzyıl: 18. yy
- Bölge: Türkiye, Marmara Bölgesi, Bursa, Yıldırım
- Durum: Erişilebilir
Alimleri koruyan bir hayırsever olan Hacı Beşir Ağa, musahip, 1707’de hazinedâr-ı şehriyarî, daha sonra şeyhülharem, 1717’de darüssaade ağası olmuş ve M.1746’da vefat etmiştir. İstanbul’da cami, medrese, tekke, sebil, kütüphane ve ondan fazla çeşme yaptırmıştır.
Emirsultan Camii’nin güneydoğu köşesinde, avlu duvarına yaslanmış olan çeşmenin kitabesinde belirtildiğine göre Beşir Ağa, Emirsultan Camii ile türbesini de tamir ettirmiştir. Çeşmenin kabartma rozetli teknesinin her iki tarafında mermer setleri vardır, dikdörtgen pano şeklindeki istiridye kemerli ayna taşının üstü ve yanları rûmîlerle bezeli olup her iki tarafında kabartma selvi motifleri yer alır. Kitabeyi çeşmeden ayıran mermer blok üzerinde, Enbiyâ Sûresi’nin 30. Âyeti’nde geçen “Bismillahirrahmanirrahim; Ve mine’l-mâi külle şey’in hayy (bu ayetteki cealnâ kelimesi yazılmamıştır)- Her canlı şeyi sudan yarattık” kısmı yer almaktadır.
On altı mısralık sülüs hatlı kitabesi şöyledir:
Nâzır-ı dârü’s-sa’âde hazret ağa ki anın – Âb-ı ihsâniyle sîr-âb oldu el-hak şeş-cihât – İşte ez cümle Burusa şehrini tenvîr eden
Ârif-i billâh Emir Sultân kerrûbî-sıfât – Ol velînin câmi’île türbe-i pür-nûrunu – Kıldı ta’mîr ile ihyâ ol kerîm-i pâk zât
Lutf-ı Hakk ta’mîri zeylîde bu âb-ı hoş-güvâr – Oldu zâhir kim anın evsâfıdır azb-i Fırat – Gûş edince ol kerem-cû çeşme bünyâd eyleyip
Cûy-i cûd ü lutfun icrâ etti çün kand-i nebât – Ol mekârim-pîşe sâhib hayr-ı vâlâ himmetin – Devlet ü ikbâl ü bahtı haşredek bulsun sebât
Ni’metâ vasfında yaz târîh içün bu beyti kim – Teşne-lebler etmesin hiç Âb-ı Hızr’a iltifât – Al Beşîr-i kâmkârın ayn-ı cûdından gel iç
Mâ Emir Sultân rûh-ı pâkine âb-ı hayât
H.1156-M.1743 (Kaynak: Bursa’da Kitabeli Osmanlı Çeşmeleri – Doğan Yavaş)
Anlamı:
Darüssaade Ağası beyefendi ki sayesinde beş taraf suya doydu. Bursa şehrini nurlandıran, Allah’ı tanımaya kendisini adamış melek sıfatlı Emir Sultandır. Darüssaade Ağası bu veli kimsenin cami ve türbesini tamir ettirmiş olup, Allah’ın lütfuyla içimi çok hoş olan bu doyumsuz suya bakım yapma imkanı da olmuş oldu. Fıratın tatlılığı bu suda kendisini gösterdi. O şeref ve güzel ahlak sahibi kişi bunu duyunca hemen çeşme yaptırdı, çünkü kendisi şeker kamışı kadar tatlı bir insan olup fukaraya cömertlikte bir nehir kadar lütufkardır. İyilik severlikte yüksek çaba sahibi ve güzellikler kendisinde toplanmış bu kişinin bahtı da hayırları da makamı da mahşer gününe kadar devam etsin temenni ederiz. Bu beyitte tarihini nimeta vasfi ile yazdık ki susamışlar hızırın suyuna muhtaç kalacak hallere düşmesinler de bu çeşme daima akmış olsun. İsteklerini elde ettiği için mutluluğu elde etmiş olan Beşir’in, Emir Sultan’ın temiz ruhuna ithafen yaptırdığı hayat suyunun aktığı cömertlik çeşmesinden gel sen de iç. (Kaynak: Bursa Çeşmeleri – Ebru ÇETİNKAYA)



