Yeri: Rize’nin İkizdere İlçesine bağlı olan, Velku veya Velküy-i İspir isimleriyle de bilinen Dereköy’de Yukarı Mahalle’de yer almaktadır.

Tarihçesi: Sırt Mahallesi Camisi adıyla da anılan caminin, medrese giriş kapısının sağında, mermer üzerine günümüz Türkçesi ile yazılmış yazıtta, eserin yapımı 1680 olarak verilmiştir. Mihraptaki kitabede ise sene 1338/1920 tarihi düşülmüştür. Bu iki veri dışında başka herhangi bir kitabe tespit edilememiştir.

Yapı ile ilgili üç farklı kayıt tespit edilmiştir. Birinci vesikada Velku (Dereköy) bölgesinde yer alan cami, İsmail adlı bir hayır sever tarafından inşa ettirildiği, 1797’de cami banisinin, aynı zamanda hitabetlik vazifesini yürüttüğü ortaya çıkmıştır. 1882 tarihli ikinci kayıtta, Dereköy’de Çepnioğlu Mustafa bin Yakub’un köyde ashâb-ı hayratın inşa ettiği mescit için para vakfedildiği, bu paranı senelik neması mescidin
hatibine, üçüncü kayıtta ise Çepnioğlu İsmail Efendi bin Süleyman’ın 1911’de köy camisi için para vakfedildiği ve paranın senelik nemasının cami imamına verilmesi gerektiği not düşülmüştür.

Sonuç olarak yapının 1680 yılında yaptırıldığı kabul edilse de ilk kayıtlar 1797 yılından başlamaktadır. Bu nedenle var olan bir cami yıkılıp 1797’de yeniden inşa edilmiş olmalıdır. Camiye çeşitli vakıfların bağışlandığı 1882 ve 1911 tarihli kayıtlar hem eserin ayakta olduğunu hem de ashab-ı hayratın ifadesinden daha önceki tarihlere (1797) işaret etmektedir. 1920’lerde ise esaslı bir onarım geçirdiği düşünülmektedir.

✶ Kaynaklar