Eski Bedesten, Kayseri’de 13. yüzyılda inşa edildiği düşünülen ve Anadolu Selçuklu dönemine ait en eski ticaret yapılarından biri olarak tahmin edilen önemli bir tarihî yapıdır. Günümüzde tamamen ortadan kalkmış olan bu bedesten, geçmişte Gülük Camii ile bugünkü İnönü Bulvarı arasında, Eski Bedesten Mahallesi sınırları içinde, günümüzdeki Yavuz İş Merkezi’nin güneybatı kesiminde yer almakta olup, bulunduğu mahalleye de adını vermekteydi. Yapının kim tarafından yaptırıldığı ve tam yapım yılı kesin olarak bilinmemekle birlikte, mimarî özellikleri onun Selçuklu dönemine ait olduğunu açıkça göstermektedir. Özellikle süslemeli portali, klasik tonoz sistemi ve dükkân hücreleriyle, Selçuklu kapalı çarşı geleneğini yansıtan özgün bir örnek olmuştur.

Bedestenin mimarî kalıntılarından biri olan taç kapısı, uzun yıllar boyunca Onbaşılı Sokak’ta, Onbaşılar ailesinin evi içinde görülebilmiştir. Bu portal, sütunce başlıkları ve geometrik bordür süslemeleriyle Sahabiye Medresesi portaline benzerlik göstermekteydi. Girişin ardından, tanıklık edenlerin aktardığına göre, içeride uzun tonozlu bir koridor ve bu tonozlara açılan, dükkân işlevi gören hücreler yer almaktaydı.

Kayseri Ansiklopedisi ve diğer kaynaklara göre, Eski Bedesten, Hoca Hasan Medresesi’nin yaklaşık 500 metre güneyinde, Boyacı Kapısı dışına yakın bir noktada konumlanmaktaydı. Bazı araştırmalarda bu yapı başlangıçta Hoca Hasan Külliyesi’nin imareti olarak değerlendirilmişse de, aralarındaki mesafe ve işlev farkı nedeniyle bunun müstakil bir Selçuklu ticaret yapısı olduğu anlaşılmıştır.

Ne yazık ki yapı, zamanla harap hale gelmiş ve bulunduğu arsa özel şahısların mülkiyetine geçmiştir. Gerekli koruma ve restorasyon çalışmaları yapılamadığı için 1983 yılında, dönemin Trafik Müdürü tarafından, çevre esnafının talebiyle, bir pazar günü belediyeden temin edilen iş makineleriyle yıkılmıştır. Böylece, Anadolu Selçuklu mimarisinin Kayseri’deki en önemli örneklerinden biri, belgelenemeden ve koruma altına alınamadan kaybolmuştur.

Eski Bedesten, yalnızca bir yapı değil, aynı zamanda ona ismini veren Eski Bedesten Mahallesi (artık Gülük Mahallesi) ile birlikte Kayseri’nin sosyal ve ticari hafızasında da önemli bir yer tutmuştur. 1520 tarihli tahrir defterlerinde “Eski Bezzazistan Mahallesi” olarak kaydedilen yerleşimde, başlangıçta 53 nefer yaşarken, 1584’te hane sayısı 229’a ulaşmıştır. 19. yüzyılda hâlâ canlılığını sürdüren mahallede Gömleksiz Çeşme, Eskitekke, Rahiye Camii, Bakmaz, Deveci Hasan, Saçlıbahçe gibi sokaklar bulunmaktaydı. Ancak günümüzde bu ismi taşıyan bir mahalle mevcut değildir; tarihî mahalle yalnızca eski kayıt ve haritalarda izlenebilmektedir.

✶ Medya

✶ Kaynaklar