Çavuşoğlu İsmail Reis Çeşmesi
Gazi Abdullah Çakmak Çeşmesi, Üniversite Mahalle Çeşmesi olarak da bilinir.
- Tür: Çeşme
- Kültür: Cumhuriyet
- Yüzyıl: 20. yy
- Bölge: Türkiye, Karadeniz Bölgesi, Trabzon, Ortahisar
- Durum: Erişilebilir
Üniversite Mahalle Çeşmesi 1929 yılında inşa edilmiştir. Tamamen kesme taştan yapılmış olan bu yapı, su haznesine sahip, kemerli, su tekneli, tek lüleli ve eyvan türü çeşmeler grubuna dâhildir. Kırsal bir alanda yolcu çeşmesi olarak inşa edilen çeşme, aynı zamanda yağışlı havalarda yolculara sığınak işlevi gören bir eyvana sahiptir.
Çeşme, 1,40 x 1,85 metre ölçülerinde olup beşik çatı ile örtülüdür. Gövde ve kemerli kısmı birbirinden ayıran profilli bir silme, yapının iç kısmını dolanarak cepheye hareket kazandırmaktadır. Kalın ayaklar üzerine oturtulmuş kaş kemer, hem çeşmenin ön cephesini hem de beşik çatının alınlık biçimini oluşturur. Eyvanın yan duvarlarının alt hizasında, derinlik boyunca uzanan oturma sekileri yer alır. Bu sekiler hem işlevsel bir dinlenme alanı hem de yapının mekânsal bütünlüğünü tamamlayan bir unsurdur.
Su teknesi tamamen yok olmuş, tabanı ise tahrip edilmiştir. Çeşmenin üzerinde yer alan kitabe, kaş kemerin ortasında 0,25 x 0,25 metre ölçülerinde kare biçiminde düzenlenmiştir. Mermer malzeme üzerine kazıma yöntemiyle işlenen yazı, zamanla oyularak okunamaz hâle gelmiştir. Kalan izlerden, kitabede üç cetvelle çerçevelenmiş dört satırlık bir metin bulunduğu ve bunun sülüs hatla yazıldığı anlaşılmaktadır.
Zaman içerisinde bakımsız kalan çeşmenin kitabeliği büyük ölçüde tahrip olmuş, kemer alınlığının bir kısmı yıkılmıştır. Bugün yapının genel formu ve taş örgüsü kısmen korunmuş olsa da, su teknesi ve yazıtı yok olma noktasına gelmiştir.