1890 yılında suyunu Atpazarı Maksemi’nden temin etmeye başlamıştır.

Çeşmenin Hacı Doğan Mahallesi’nde Hatuniye Camisi’nin önünde bulduğu bilinmektedir. Hatuniye Camisi, 1924 yılı sonrasında muhtemelen 30’lu yıllarda yıkılmıştır. Ancak çeşmesi bugüne kadar gelmeyi başarmıştır. Günümüzde çeşme, Hacı Doğan Mahallesi’nde Taşçılar Sokak ile Pala Sokak’ın kesiştiği kavşakta, kuzeydoğu köşede yer almaktadır. Çeşmenin bitişiğinde bulunan mezar, camiyi ve çeşmeyi yaptıran Melike Hatun’a aittir (Mezar ve çeşmede 2018 yılı haziran ayında başlatılan yenileme çalışmaları kitabın hazırlandığı dönemde devam ediyordu.).

14. yüzyıl sonu ile 15. yüzyıl başında yaşamış ve Fatih devrinde ölmüş olan Melike Hatun’un, tımar sahibi bir kişinin kızı ya da hanımı olduğu tahmin edilmektedir. I. Murad’ın subaşılarından Eynebey’in çağdaşıdır (Ergenç, s.20). Hatuniye Çeşmesi, 15. yüzyılda Melike Hatun tarafından yaptırılmıştır. 20. yüzyıla girerken çeşmenin harap hale geldiği ve 1902 yılında 4329 kuruş harcanarak yeniden yaptırıldığı bilinmektedir (Şehr-i Kadim Ankara, Cilt 3 s.419). Çeşmenin kitabe yeri boştur. Dikdörtgen planlı olan çeşme, düzgün yüzeyli kesme taşlar kullanılarak yapılmıştır. Tescilli olan çeşmenin üst bölümünde korniş biçimli bir çıkıntı vardır. Kornişin üzerinde bir sıra taş dizilidir. Çeşmenin sağ ve sol kenar bölümleri biraz dışa çıkacak şekilde tasarlanmış ve bu bölümlere sütun görüntüsü verilmiştir. Sütunların üst tarafında ve altında süsleme unsuru olarak yuvarlak biçimli birer rozet kullanılmıştır. Üst taraftaki rozetler yıpranmış durumdadır. Alt taraftaki rozetlerden sağ tarafta olanı asfaltlama nedeniyle yarıya kadar zemine gömülmüştür. Aynı şekilde yalak taşı da belli bir oranda zemine gömülmüş durumdadır. Çeşmenin orijinal lülesi (musluğu) yerinde değildir. Günümüzde kullanılan musluğu sonradan takılmıştır. Musluk çevresinde bir bezeme göze çarpmaktadır. Zincirle bağlı olan maşrapa biçimindeki su içme tası yenidir. Çeşme üzerinde, tasın yerine asılması konusunda bir uyarı içeren yağlı boya ile yazılmış büyük boyutlarda bir yazı yıllardır varlığını korumuştur.

Osmanlı Dönemi’nde Ankara’nın Mahalle Çeşmeleri

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar