Ayasofya Camii, Edirne
Halebî Camii, Halebîye Camii, Çelebi Camii olarak da bilinir.
- Tür: Cami, Kilise
- Tema: Camiye Çevrilen Kiliseler, Kaybolan Kültür Varlıkları
- Kültür: Bizans, Osmanlı, Roma
- Yüzyıl: 14. yy, ?
- Bölge: Türkiye, Marmara Bölgesi, Edirne, Merkez (Edirne)
- Durum: Kayıp
Hangi tarihte inşa edildiği bilinmeyen ancak bir kilise olduğu anlaşılan yapı 1352’de I. Murad’ın Edirne’yi almasından sonra camiye çevrilerek ilk cuma namazının kılındığı camidir. Edirne kentinin en büyük kilisesi olduğu ihtimal dahilindedir. Bizans dönemindeki adının Ayasofya Kilisesi olduğu aktarılmaktadır.
Ahmed Badî’nin aktardığına göre Hisar içinde, Keçeciler Kapısı Caddesi 38 numarada bulunan yapının dört kemer üzerine oturan bir kubbesi, ve taş bir minare yerine bir köşesinde ahşap bir müezzinlik yeri bulunmaktadır.
Halebî ismini alması ise II. Mehmed devri alimlerinden Mevlânâ Sirâcüddîn Mehmed bin Ömer el-Halebî’den kaynaklıdır. Fatih Sultan Mehmed’ın de hocalarından olan Halebî, II. Murad tarafından bu cami yakınındaki medreseye ilk olarak atanan müderris olduğundan cami de onun ismiyle anılmıştır.
Edirne’deki birçok yapı gibi Hicri 1164 (Miladi 1750/51) tarihindeki Ramazan ayında meydana gelen depremde harap olmuş, vakfiyesi olmadığından kullanılmaz halde kalmıştır. 1888’de Edirne Rus Konsolosu G. Lechine yapının bir fotoğrafını çekmiştir. 1889 tarihinde kubbesi de çökmüştür.1 4 Ekim 1875’te Edirne’ye gelen Fransız mimarlık tarihçisi Auguste Choisy, Edirne Ayasofyası’nın bir planını yayınlamıştır.2
Harabenin kalıntıları Mirliva Hakkı Paşa tarafından kaldırılarak Hıdırlık tabyalarına taşındığı rivayet edilmektedir.3
Yapının konumu 1918’de yayımlanan Edirne haritasında, Kaleiçi’ndeki yangın sonrasında Ayasofya Camii Arsası olarak belirtilen konuma göre işaretlenmiştir.4 5 Söz konusu alan günümüzde de boş arsa durumundadır.
- Eyice, Semavi. “Ayasofya Camii”. TDV İslam Ansiklopedisi. ↩︎
- Choisy, Auguste. L’art de bâtir chez les Byzantins. Paris, 1883. Gallica, erişim 16 Ocak 2026, s. 131 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3414739b/f147.item# ↩︎
- Bâdi, Ahmed (2014). Adıgüzel, Niyazi; Gündoğdu, Raşit (Ed.). Riyâz-ı Belde-i Edirne – 20. Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne’si. Trakya Üniversitesi Yayınları. s. 293. ↩︎
- Dündar, Abdulkadir. “Edirne Şehri ve Tarihi Eserleri (1918 Yılına Ait Bir Haritaya Göre).” Dini Araştırmalar 10, no. 28 (Haziran 1, 2007)]. Erişim 16 Ocak 2026. https://dergipark.org.tr/tr/pub/da/article/61588. ↩︎
- Yılmaz, Kemal. Roma Dönemi’nde Hadrianopolis (Edirne) Kent Surları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi, 2023. Trakya Üniversitesi Kurumsal Arşivi (DSpace), s. 100. Erişim 16 Ocak 2026. https://dspace.trakya.edu.tr/items/879df476-142a-4069-bb2f-ef50bbb6273f ↩︎