Ayn Tokmak Çeşmesi, Mardin ili, Artuklu ilçesi, Gül Mahallesi’nde yer almaktadır.
Yapının üzerindeki kitabe tahrip olduğundan inşa tarihi bilinmemektedir. Bununla
birlikte kitabede çeşmenin Şücaeddin adlı şahıs tarafından yaptırıldığı yazılmaktadır.
İnşa tekniği, kullanılan malzeme ve plan özelliklerinden hareketle çeşmenin, 17.-19.
yy’da inşa edildiği düşünülmektedir. Yığma tekniği ile inşa edilen çeşmenin yapımında, düzgün kesme ve moloz taş kullanılmıştır. Yuvarlak kemerli olan çeşme, yapılara bağımlı olan çeşmeler grubuna girmektedir. Tek havuzdan oluşan yapının çeşme nişi, 1,46m genişliğinde, 1,20m derinliğinde ve 2,0m yüksekliğindedir. Beşik tonozlu çeşmenin batı duvarında, yerden 0,57m yüksekliğinde metal yapımı lüle bulunmaktadır. Çeşmenin alınlığında kabartma tekniği ile Celî sülüs hatla yazılmış Arapça kitabe bulunmaktadır. Çeşme duvarındaki taşlarda, yüzey kirliliği, renk bozulması ve biyolojik bozulmalar gözlemlenmektedir. Taşlarda gözlemlenen derz boşalması sonucu oluşan boşluklar, geleneksel ınkara harcı ile doldurulmuştur. Çeşmenin iç kısmındaki taşlarda, beşeri tahribat tespit edilmiştir.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 221. ↩︎