Güzelöz Yeraltı Şehri, Yeşilhisar ilçesine bağlı Güzelöz Köyü’nün eski yerleşiminin kuzeybatısındaki yamaçta, köyden 80–100 metre uzaklıkta bulunmaktadır. İki katlı olan yeraltı şehrinde günümüzde kullanılan çöküntü özgün giriş değildir; asıl giriş, bu çöküntünün yaklaşık 40 metre üstündeki kayalık duvarda kayalara oyularak inşa edilmiş üç odalı bir evin arka duvarındaki, taş kapıyla savunulan tüneldir. Alt kotta, çöküntü girişteki odanın hemen doğusunda devasa kapı taşlarıyla korunan ikili tünel yer alır; doğuya, yamacın alt kısmındaki köye doğru uzanan tünel kısa bir mesafe sonra tıkanmıştır. Alt girişte bulunan iki kapı taşı 1,92 metre çapındadır ve bu ölçüleriyle Kapadokya’da bilinen en büyük kapı taşlarıdır. Buradan kuzeybatıya uzanan ana tünel, yeraltı şehirlerinde nadir görülen bir genişlik ve yüksekliğe sahiptir; ortalama 4 metre eninde ve 2 metre yüksekliğindedir, 20 derece eğimle 54 metre devam ederek üst kata yaklaşır. Tünelin son bölümünde, üst kota ulaşan 6,5 metre yüksekliğinde bir baca bulunmaktadır.

Yeraltı şehrinin tüm oda ve depoları bu bacayla ulaşılan üst katta yer alır. Üst kotta yedi oda vardır; bunlardan en az beşi depo olarak kullanılmıştır. Bu mekânların tek bağlantısı, ön cephesi yeryüzüne açılan ve kayaya oyulmuş bir evin arka duvarına ulaşan, taş kapıyla korunan geçittir. Oda ve depo sayısı ile büyüklükleri dikkat çekicidir. Yeraltı şehrinde mesken olarak kullanılabilecek herhangi bir yapı bulunmamaktadır; üst kotta tıkalı bir galeri yoktur. Alt kotta köye doğru uzanan tıkalı tünelin devamında yaşam yerleri bulunması ya da tıkalı bölümden sonra yaklaşık 100 metre daha ilerleyerek eski köy yerleşimlerine ulaşması mümkündür.

✶ Kaynaklar