1924 Ankara Haritası’nda Hükümet Meydanı’nda, Telgrafhane binasının önünde bir çeşme işaretlenmiştir. Çeşmenin adı haritada belirtilmemiştir. Bu çeşmenin Telgrafhane binasının batı tarafının park olarak düzenlenmesi sırasında buraya yapıldığı tahmin edilmektedir. 1971 tarihli Ankara paftalarında ‘Hamidiye Çeşmesi’ olarak adlandırıldığı görülmektedir (Öney, pafta 7). Vakıflar envanter arşivinde de aynı isimle kayıtlıdır (envanter.gov.tr). ‘Hamidiye Çeşmesi’ şeklinde adlandırılması, II. Abdülhamid döneminde yapılmış olmasıyla bağlantılıdır. Tarihi değeri çok yüksek olan Telgrafhane binası günümüze ulaşmamıştır. Ancak binanın önündeki Hamidiye Çeşmesi, Osmanlı Dönemi’ndeki yerine oldukça yakın konumda (Hacı Bayram Mahallesi, Armutlu Sokak ile Telgraf Sokak’ın kesişme noktasında) bir bina duvarı üzerine monte edilmiş biçimde varlığını korumaktadır.

Hamidiye Çeşmesi’nin kitabesi günümüze ulaşmamıştır. Bu nedenle yapım yılı ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Diğer Ankara çeşmelerine göre biraz daha büyük boyutlu olduğu ve etkileyici bir mimarisi olduğu söylenebilir. Çeşmenin, Osmanlı Devleti’nde daha çok II. Mahmut döneminde (1808-1839) ve Tanzimat sonrasında klasik biçimini bulan empire üsluba (ön cephede antik başlıklı iki sütuna dayanan üçgen ya da yuvarlak biçimli alınlık) sahip olduğu görülmektedir. 1980 yılında tescillendiğini bildiğimiz çeşme, Ankara’ya özgü andezit taşından düzgün yüzeyli bloklar kesilerek yapılmıştır. Bugün kullanılmayan çeşmenin, musluğu ve iki adet su içme tası yerinde değildir. Çeşmenin korint başlıklı iki sütun arasına yerleştirilmiş üçgen biçimli bir alınlığı bulunmaktadır. Alınlık üzerinde, bitkisel motiflerden yapılmış kabartma süslemeler dikkati çekmektedir. Çeşmenin aynalık bölümü uzunlamasına dikdörtgen bir çerçeve şeklinde düzenlenmiştir. Çerçevenin içi bitkisel motiflerle süslenmiştir. Çeşmenin lülesi bu bölümde yer almaktadır. Lülenin önünde taştan oval biçimli bir yalak bulunmaktadır. Aynalık bölümünün üzerinde ise sol tarafa bakan bir ay-yıldız motifi yer almaktadır. Günümüzde (Haziran 2018) çeşmenin bulunduğu bölgede çevre düzenleme çalışmaları sürdürülmektedir.

Kaynak: Osmanlı Dönemi’nde Ankara’nın Mahalle Çeşmeleri

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar