Haydar Bey Köşkü, genel olarak 14. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilmekle birlikte, mimari özellikleri ve bulunduğu bölgenin Selçuklu dönemine ait vakıf arazilerine yakınlığı sebebiyle 13. yüzyıla ait olabileceği de düşünülmektedir. Bu nedenle köşkün kesin inşa tarihi tam olarak belirlenememekte, her iki dönem de olasılıklar dâhilinde değerlendirilmektedir.

Köşk, kuzey-güney doğrultuda 21,80 x 18,00 metre ölçülerinde dikdörtgen planlıdır. Kuzeye taşırılmış bölüm, batı cephesindeki anıtsal taçkapıdan girilen ana mekânla birleşmektedir. Giriş, profilli konsollar üzerine oturan basık kemer biçimindedir; kemer yüzeyi sivri bir kuşatma kemeriyle tamamlanmış, alınlık kısmı ise bezemesiz bırakılmıştır. Girişin ardından gelen servis mekânı, kuzey ve batı yönlerinde uzanan L biçimli plana sahiptir ve tonoz örtülüdür. Bu mekânın kuzey ve doğu duvarlarında nişler, batı duvarında ise sivri kemerli niş açıklıkları yer alır. Doğu duvarına yerleştirilen konik biçimli taş merdiven, üst kata geçişi sağlar.

Köşkün asıl yaşam alanı, kuzey-güney doğrultusunda uzanan bir sofa ve bu sofaya doğu ile batı yönlerinde açılan odalardan oluşur. Sofanın doğusunda dört oda bulunur; bunlardan biri servis mekânına açılmaktadır. Kuzeydeki odalar dışa mazgal pencerelerle, güneydekiler ise doğuya yönelmiştir. Üst örtü doğu-batı doğrultulu beşik tonozlardan meydana gelmiştir. Yapının genelinde düzgün kesme taş kullanılmış, malzeme işçiliği özenli biçimde uygulanmıştır. Köşk süsleme bakımından son derece sadedir; herhangi bir bezeme ya da kitabe bulunmamaktadır.

Köşkün sade yapısı, savunma amacı taşımayan dış görünümü ve ticaret yollarına uzak konumu, onun tamamen sivil bir mimari anlayışla inşa edildiğini göstermektedir. Buna göre Haydar Bey Köşkü, ya Selçuklu döneminde inşa edilip daha sonra Haydar Bey’in mülkiyetine geçmiş, ya da Şah Kutlu Hatun Türbesi’nde adı geçen Haydar Bey tarafından kendi kullanımı için yaptırılmış bir av köşkü olmalıdır.

1349 tarihli Şah Kutlu Hatun Türbesi kitabesinde İlhanlı valisi Timurtaş’ın torunu Şah Kutlu Hatun, oğulları Emir Bahş ve köşke adını veren Haydar Bey’in isimleri geçmektedir. Ayrıca Evliya Çelebi, Seyahatnâme’sinde Kayseri’deki gezinti alanlarını sayarken “Haydar Köşkü Mesiresi” ifadesini kullanmış, “Oğlancık Mesiresi Haydar Köşkü” şeklinde ikinci kez anmıştır. 1584 tarihli Osmanlı Tahrir Defteri’nde ise yapı “Cırgalan’da Kutlu Değin Köşkü” olarak kaydedilmiş, malikâne gelirlerinin İncesu’daki Şaban Dede Zaviyesi’ne vakfedildiği belirtilmiştir.

1992-93 yıllarında onarımdan geçiren ve yakın dönemde restorasyon çalışmalarıyla güçlendirilen Haydar Bey Köşkü, bugün düğün, kına gecesi ve davetler gibi etkinlikler için kullanılmakta.

✶ Medya

✶ Kaynaklar