İsmetpaşa Mektebi 19. yüzyılın son çeyreğinde inşa edilmiştir. Sultan II. Abdülhamid döneminde yaptırılan mekteplerin devamı niteliğinde olan bu yapı, kâgir yığma tekniğiyle inşa edilmiş iki katlı bir okuldur. Eğimli bir arazi üzerinde konumlanması nedeniyle yapının kat yüksekliği yukarıya doğru azalmakta, caddeye bakan ön kısmında ise yükselmektedir. Bu durum, cephe düzeninde belirgin bir hareketlilik yaratmıştır.

Caddeye bakan ön cephede, Trabzon’un geleneksel konutlarında sıkça görülen cumba formu dikkat çeker. Payelerle taşınan bu kütle çıkması, yapının cephe kompozisyonuna hem derinlik hem de denge kazandırır. Zemin katta kuzey cephesinin ortasında yer alan ana giriş, iki yanında bulunan ikişer büyük Fransız penceresiyle birlikte oldukça hareketli bir görünüm oluşturur. Üst katta ise cumba çıkmasının ortasında iki, yan kısımlarında da simetrik biçimde ikişer pencere açıklığı yer alır. Bu cephe düzeni, geniş saçaklarla sonlanır. Bölgenin yoğun yağış alması nedeniyle saçakların geniş tutulması, hem estetik hem de işlevsel bir tercih olarak öne çıkar; çatıdan gelen yağmur sularının beden duvarlarına zarar vermesini engellemeye yöneliktir.

Cephelerde rustik düzenlemeler belirgindir. Fransız usulü pencerelerin çevresi ve yapı köşeleri, ana yüzeyden dışa taşkın dendanlı biçimde işlenmiş; pencere etraflarında ise taş söveler kullanılmıştır. Bu rustik detaylar, mektebin dönemin mimari anlayışına uygun biçimde zarif bir dış görünüm kazanmasını sağlamıştır.

İç mekânda zamanla çeşitli yenileme ve değişiklikler yapılmıştır. Koridor ve sınıf tabanları modern malzemelerle, özellikle laminat kaplama yöntemiyle yenilenmiştir. Bu müdahaleler sonucunda yapının özgün iç düzeni büyük ölçüde kaybolmuştur. Günümüze ulaşabilen özgün unsurlar arasında yalnızca merdiven ile merdiven korkulukları yer almaktadır. Yaklaşık üç ila dört metre arasında değişen iç mekân yüksekliği, dönemin kamu binalarında sıkça rastlanan bir özellik olup, mekâna ferahlık kazandırır. Ayrıca cephelerde açılan büyük pencereler sayesinde iç ortam bol ışık almakta ve aydınlık bir atmosfer oluşmaktadır.