Kadı Çeşmesi’nin kesin inşa tarihi, üzerindeki mermer kitabenin tahrip olması sebebiyle belirlenememektedir; ancak sivri kemer formu ve benzer örneklerle karşılaştırmalar dikkate alındığında, yapının 16. yüzyılın ortalarında inşa edilmiş olması muhtemeldir.

Çeşme, yatay dikdörtgen planlı olup 2,55 metre yüksekliğe, 4,65 metre genişliğe ve 1,25 metre derinliğe sahiptir. Yapının genelinde kesme taş malzeme tercih edilmiş, yalnızca kitabe ve yanlardaki ayaklarda mermer kullanılmıştır. Cepheden hafif sola kaydırılmış niş, sivri kemerle örtülmüş ve bu kemer yekpare mermer ayakların üzerine oturtulmuştur. Nişin içerisinde yer alan yalak, cepheden dışarıya doğru hafif çıkıntı yapar. Nişin yaklaşık yarım metre üzerinde bulunan sade kabara, yapıya ek bir unsur olarak sonradan ilave edilmiştir. Saçak kısmında yer alan silme kuşağı yan cepheleri de dolanarak bütünlüğü sağlar.

Çeşmenin en dikkat çekici öğesi, sol üst köşesinde bulunan köşk minaredir. Bu bölüm tamamen kesme taştan inşa edilmiş olup 3,60 metre yüksekliğinde ve 1,19 metre genişliğindedir. Sekizgen planlı dört ayağın üzerine oturan köşk minare, ayaklar arasında yer alan dekoratif Bursa kemerleriyle hareketlendirilmiştir. Kaidelerin doğu, batı ve kuzey yönlerinde taş korkuluklar bulunur. Sütun başlıkları baklava dilimi motifleriyle süslenmiş, cephelerin köşelerine sembolik gülbezekler işlenmiştir. Saçak kısmı, iki sıra hâlindeki silme kuşaklarıyla zenginleştirilmiştir. Köşk kısmının üst bölümünde kare planlı bir petek yer alır; köşeleri pahlanmış bu bölüm de iki sıra silme kuşağıyla hareketlendirilmiş ve üzerine sekizgen planlı külah yerleştirilmiştir. Külahın ucunda alem bulunur. Petek kaidesinin her yüzeyine kuşların girişine imkân tanıyan minyatür pencereler açılmıştır. Köşk minareye ulaşım, çeşmenin doğu cephesinin güney ucuna eklenen on bir basamaklı taş merdivenle sağlanır.

Mimari özellikleri incelendiğinde, çeşmenin orijinalinde yan yana iki kemerli olabileceğine işaret eden bazı izler mevcuttur. Nişin cepheden kuzeye kaydırılmış olması ve kuzeydeki ayağın profillerinin iki ayrı kemeri taşıyabilecek şekilde düzenlenmiş bulunması, bu ihtimali güçlendirmektedir.

Yapı tarihsel süreçte çeşitli onarımlar geçirmiştir. Kadı Çeşmesi’nin asıl gövdesi 16. yüzyılın ortalarına tarihlenirken, üstündeki köşk minare muhtemelen 19. yüzyıl sonları ile 20. yüzyıl başlarında inşa edilmiştir. 1989 yılında gerçekleştirilen yenileme sırasında hem köşk minare hem de çeşme onarılmış, ayrıca niş içine sade kabara eklenmiştir.

✶ Medya

✶ Kaynaklar