İbrahim Hakkı Konyalı’nın verdiği bilgiye göre Hamamarkası tarafında, Sakarya Mahallesi’ndeki Tekin Sokak üzerinde bulunan ‘Helvacılar Mescidi’, 1940’lı yıllarda kadro dışı bırakılmış ve satılarak ev haline dönüştürülmüştür (Helvai Mescidi-Hacı İvaz ile karıştırılmamalı). Bu ibadethanenin karşısında, köşe başında mescidin çeşmesinin yer aldığı bilinmektedir. Halk arasında ‘Helvacılar Çeşmesi’ adıyla anılan çeşmenin üzerinde bulunan kitabeden, Hicri 1272’de (Miladi 1855-56) Nadiye Hanım’ın hayratı olarak yaptırıldığı öğrenilmiştir (Kitabenin Osmanlıcası için bkz. Konyalı, s.53).

1980 yılında tescillendiği bilinen çeşme, son yıllara kadar varlığını korumakla birlikte bölgedeki kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında kaldırılmıştır (2012’deki gidişimde var olan çeşme, 2016 yılında tekrar gittiğimde yerinde değildi.). Günümüzde çeşmenin yerinde bir elektrik trafosu vardır. Ankara taşından yığma olarak yapılmış olan çeşme, üçgen alınlıklıdır. Alınlığın ortasında mermerden yapılma bir kitabesi bulunmaktadır. Kitabesi üzerinde 2 satır halinde Osmanlıca bir yazı ve altında tarih yer almaktadır. Çeşme gövdesinin iki kenarında bulunan taşlar sütunce şeklinde hafif dışa çıkık olarak tasarlanmıştır. Bu bölümdeki taşların üzeri yivlidir. Gövdeyi oluşturan taş, aynı zamanda ayna taşıdır ve yekparedir. Çeşme 2 lülelidir. Lüle yerleri çerçeve içine alınarak kabartma bitkisel motiflerle süslenmiştir. Oval biçimli yalak taşı, derince ve yekparedir. Ankara çeşmeleri içinde değerlendirildiğinde, çeşmenin genel olarak küçük boyutlu olduğu söylenebilir.

Kaynak: Osmanlı Dönemi’nde Ankara’nın Mahalle Çeşmeleri

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar