Kayabaşı Mahallesi’nde, Molla Büyük Camisi’nin güneyinde, mahalle arasında bulunan çeşme ‘Nazım Bey Çeşmesi’ adıyla bilinmektedir. Çeşme günümüzde Kale Mahallesi’nde, Derince Sokak ile Kayabaşı Sokak’ın kesişme noktasında yer almaktadır. Daha önceden bu bölgenin ‘Nazım Bey Mahallesi’ şeklinde adlandırıldığı bilinmektedir. Osmanlı Dönemi mahalle listelerinde adının geçmediğine bakılırsa, Nazım Bey adlandırmasının Cumhuriyet sonrasına denk geldiği söylenebilir. Mahallede bulunan ve adı çoktan unutulmuş çeşme, Cumhuriyet Dönemi’nde muhtemelen mahallenin adıyla anılmıştır.

Nazım Bey Çeşmesi, mimari olarak daha gelenekçi bir döneme karşılık gelmektedir. Selçuklu ve erken Osmanlı Dönemi tarzına yakın olan çeşmenin, ön cephesinde sivri kemerli derin bir niş dikkati çekmektedir. Çeşme üzerinde herhangi bir süsleme unsuru bulunmamaktadır. Ön cephede kesme taşlar kullanılırken depo bölümünde moloz taşlar kullanılmıştır. Ön cephedeki nişin alt yarısının sonradan beton dökülerek doldurulduğu ve çeşmenin lülesinin bu dolgu üzerine alındığı anlaşılmıştır. Yalak taşı zeminin altında kalmıştır. Mimari yapısına bakarak çeşmenin 14. yüzyıla ait olduğu belirtilmektedir (envanter.gov.tr). 1972 yılında tescil edildiği bilinen çeşme, günümüzde harap vaziyettedir. Eski bir fotoğrafında (VEKAM Arşivi) çeşmenin daha yüksek olduğu ve önünde 2 ahşap direkle taşınan bir saçak yer aldığı görülmektedir.

Kaynak: Osmanlı Dönemi’nde Ankara’nın Mahalle Çeşmeleri

✶ Medya

✶ Kaynaklar