Top Kapısı, Cankurtaran
Aya Barbara Kapısı, St. Demetrius Kapısı, Basilike Kapısı, Şark Kapısı olarak da bilinir.
- Tür: Kent Kapısı
- Tema: İstanbul Surları, Kaybolan Kültür Varlıkları
- Bölge: Türkiye, Marmara Bölgesi, İstanbul, Fatih, Cankurtaran
- Durum: Kayıp
Sarayburnu’nun doğu ucunda Marmara Surlarının başlangıcında yer almaktaydı. Fetihten sonra kapı, gerisindeki Akropol tepesine inşa edilen yeni Osmanlı sarayının
işlevini sürdürdüğü 19. yüzyıla kadar kapı önemini korumuş; sultanların saray bahçesine kıyıdan geçişlerinde kullanılmıştır. O dönemde, Sarayburnu boyunca sahil surları önüne dizilen toplar sebebiyle, Top Kapısı olarak anılmaya başlanmıştır. İki deniz ve iki kıtaya hâkim ayrıcalıklı konumundan dolayı kapının önüne, Sultan I. Selim (1512-1520) döneminde Mermer Köşk ismiyle bilinen seyir köşkü yaptırılmıştır. 18. yüzyılda, bu köşk yerine, kapının iki yanındaki kuleler yıktırılarak, Sultan I. Mahmud (1730-1754) tarafından ahşap bir yazlık saray inşa edilmiştir. Topkapı Kasrı olarak anılan bu sahil sarayının ismi, 1862 tarihli Sarayburnu yangınında yanarak yok olmasından ötürü, o zamana kadar Sarây-ı Cedîd-i Âmire, ya da Yeni Sarây denen asıl saraya verilmiştir. Top Kapısı, 1871’deki demiryolu yapımı sırasında yok olmuştur.
Kaynak: https://polen.itu.edu.tr/items/9385be3e-dac1-4baa-b145-67bd5ba9dfe6