Vakıf han veya Gön Han, 1781-1782 yılları arasında Hacı Yahya oğlu Seyyid Hacı Abdullah tarafından yaptırılmıştır. Osmanlı kent içi han mimarisinin üç katlı ve açık avlulu han örnekleri arasında yer alan yapı, dikdörtgen planlıdır. Hanın ana girişi birinci kat güney cephesinde bulunmaktadır. Açık avlusunun çevresinde revak ve odalar sıralanmakta, kuzey cephesinde bir eyvan bulunmaktadır. Hanın güneydoğu cephesi üst katında Hacı Yahya Camii yer almakta olup, camiye giriş güney cephesinden bir merdiven ile sağlanmaktadır.

Yapının inşa kitabesi Vakıf Han’ın güneydoğu köşesindeki yuvarlak kemerli giriş kapısı üzerinde yer almaktadır. İki satır sülüsle mermer üzerine yazılan kitabede camiyi yaptıranın Hacı Yahya oğlu Seyyid Hacı Abdullah olduğu anlaşılmaktadır.

Uzun yıllar boyunca ayakta kalmayı başaran yapı, bu süreçte çeşitli onarımlar geçirmiştir. Bu onarımların ardından asli işlevine devam ettirilen ticari yapının zemin katı depo olarak kullanılmaktadır. Üst katlarında farklı işler yapan esnafa ait dükkânlar bulunmaktadır. Kuzey cephesinde yer alan dükkânların zemin katlarında bulunan odalar, dükkânların ofis/depoları olarak kullanılmaktadır. Bu odaların bazıları birleştirilmiş ve cepheye açılan pencereleri sonradan yapılan plansız müdahaleler ile kapıya dönüştürülmüştür. Yine kuzey cephesinde bulunan odalardan biri yıkılarak avluya dâhil edilmiştir. Avlunun kuzeyinde bulunan merdiven yıkılarak yerine avlunun batı kısmında yeni bir merdiven inşa edilmiştir. Benzer şekilde birinci katta güney revakın altında bulunan merdiven yerine, avlunun batı kısmında kuzey yönüne çıkan bir merdiven yapılmıştır. Hanın güney cephesi giriş katındaki dükkânlar günümüzde de esas yapısına uygun olarak konumlarını korurken, kuzey cephesine muhdes ek bir yapı inşa edilmiş ve buraya da çeşitli dükkânlar açılmıştır.

Kitabe:

1- Hayırlar ve iyilikler sahibi, Nakibu’l-eşraf kaymakamı

2- Hacı Yahya Efendi oğlu Seyyid Hacı Abdullah Sene 1196 H/1781-82 M.

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar