Kale Mahallesi’nde Yasa Sokak üzerinde bulunan Molla Büyük Camisi’nin önünde (kuzeydoğu tarafında) ‘Zehra Hanım Çeşmesi’ adıyla bilinen bir çeşme yer almaktadır. Zehra Hanım tarafından yaptırıldığı için onun adıyla anılan çeşme, sonraki dönemlerde halk arasında ‘Molla Büyük Camisi Çeşmesi’ şeklinde adlandırılmaya başlamıştır. Günümüzde kullanılmayan çeşmenin 1972 yılında tescil edildiği bilinmektedir (Zehra Hanım Çeşmesi: envanter.gov.tr).

Ön cephesi kesme Ankara taşı kullanılarak yığma biçimde yapılmış olan çeşmenin, arka bölümünde moloz taşlardan yapılmış üstü külah biçimli bir deposu bulunmaktadır. Depo bölümü ile birlikte kare planlıdır. Depo bölümünün üzeri ve yanları günümüzde harç ile sıvanmış durumdadır. Çeşmenin ön cephesi oldukça gösterişlidir. Her iki kenarında yivli ve yuvarlak biçimli birer sütun yer almaktadır. Sütun başlıkları korint tarzda bitki motiflidir. Üst tarafları iyonik başlıklarda olduğu gibi kıvrımlıdır. Sütunlar, silme şeklinde hafif dışa çıkıntılı olarak yapılmış olan üçgen biçimli bir alınlığı taşımaktadır. Alınlığın ortasında üstü üçgen biçimli mermer kitabesi yer almaktadır. Kitabe üzerinde 3 satır halinde Osmanlıca bir yazıt bulunmaktadır. Kitabesinden, Zehra Hanım tarafından Hicri 1319 (Miladi, 1901-1902) tarihinde yaptırıldığı anlaşılmıştır (Şehr-i Kadim Ankara, Cilt 3, s.347). Sütunların alt bölümleri günümüzde yerinde değildir. Kırıldığı için kaldırılan sütunlara ait parçalar, bugün (2017) Molla Büyük Camisi bahçesinde, caminin imamı tarafından bir köşede toplanmıştır.

Çeşmenin gövde bölümünün yekpare olan büyük taşı üzerinde bitkisel motifler bulunduğu eski fotoğraflarından anlaşılmaktadır. Bu motifler bugün büyük oranda tahrip edilmiş durumdadır. Kurna tipli yalak taşının içi beton atılarak doldurulmuş durumdadır. Molla Büyük Camisi, 2014 yılında restore edilmekle birlikte önünde bulunan Zehra Hanım Çeşmesi restorasyona dahil edilmemiştir.

Kaynak: Osmanlı Dönemi’nde Ankara’nın Mahalle Çeşmeleri

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar