1884 yılında açılan ve Saraçzâde Mahmut tarafından işletilen Ziya Paşa Gazinosu, ismini o tarihlerde Adana valiliği yapmış olan tanınmış devlet adamı ve şair Ziya Paşa’dan almıştır. Binanın bulunduğu yer Ziya Paşa’nın mülkünde olduğu için buraya onun adı verilmiştir. Gazino günümüzde mevcut postane binasının kuzeyinde, posta paketleme servisi olarak kullanılmakta olan yapıdır. Mekân önceleri kıraathane şeklinde faaliyete geçmiş, daha sonra kahvehaneye dönüşmüş ve son olarak da gazino adı altında Mersin’e ve Mersinlilere hizmet vermiştir. Kıraathanenin girişinde sol yönde küçük camekânlı
bir kitaplık bulunurdu. Bu kitaplığı bir sedir izlerdi. Mesai bitiminde dairelerinden ayrılan üst derece memurlar, tüccarlar ve emekliler buraya uğrar; yumuşak sedirlere oturur; gazete ve dergilere göz atarlardı. “Köroğlu”, “Hacivat”, “Köylü” ve “Kurun” gibi gazeteler üç günde bir gelirdi. “La Republique” isimli gazete ise çok okunurdu. Zira Mersin’in büyük ithalat-ihracat ve gemi acenteliği yapan tüccarlarının hemen hemen tamamına yakını gayrimüslimdi ve Fransızca onların ana dilleri gibiydi. Burası aynı zamanda bir sohbet ve dinlenme yeriydi. Tanışıklar burada belirli saatlerde buluşur, sohbet ederdi. Zamanla kıraathane kahvehaneye dönüştü ve dama ve satranç gibi oyunların yerini tavla, bilardo ve kâğıt oyunları aldı. Bir süre sonra mekân, gazino olarak hizmet vermeye başladı. Özellikle Mersin’in gelir seviyesi yüksek ailelerinin verdiği kutlamalara ve davetlere ev sahipliği yaptı. Ziya Paşa Kıraathanesi de, Ziya Paşa Gazinosu da bugün artık Mersin’in geçmişinde kalmış tatlı bir anı olarak hatırlanmaktadır.

Kaynak: Şinasi Develi, “Mersin’de Bir Kıraathane (Ziya Paşa Kıraathanesi), İçel Sanat Kulübü, Sayı 157, 2008, s.7. ve Bozkurt, İ., & Geylani, N. (2018). ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDE BOŞ ZAMANI GEÇİRME ALIŞKANLIKLARI VE SOSYAL MEKÂNLAR: MERSİN ÖRNEĞİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 345-359.