Not: Konumu verilen bilgilerden tahminidir.

Hayır sahibi ve Hemşire Kadın namıyla bilinen hatun kişi, Kayaş’ta sahip olduğu bir su değirmenini Hacı Bayram-ı Veli hazretlerinin türbesinde her gün Kur’an-ı Kerim’den cüz okunması için vakfeder. Hemşire Kadın’ın XV. asırda yaşayan Turasan Bey’in kız kardeşi olup “Geneği Mescidi”ni yaptırmıştır.

28 Mart 1722 tarihli bir şer’iyye sicillerindeki bir ilam kaydından Hemşire Kadın’ın vakfettiği su değirmeni hakkında bilgiler bulunmaktadır.

“Medine-i Ankara’da medfune Hemşire Kadın nam sahibü’l-hayratın medine-i mezburede Hacı Bayram-ı Veli kuddise sirruhu’l-hakkı ve’l-celi hazretlerinin türbe-i şerifelerinde be-her yevm tilavet olunmak içün eylediği ecza-i şerifeye mevkufe medine-i mezbure fenasında Kayaş nam mevzi de kain Kayaş Suyu ile Dairdeli Kayaş dimekle ma’ruf bir göz vakıf değirmene bi’l-fi’l mütevelli olan bai’su’l-hude’r-rakim zahru’l-müderrisin Ağazade es-Seyyid el-Hacc Mehmed Efendi bin Salih Efendi meclis-i şer’de zikr olunan değirmenin müstecirleri olan Veli Beşe bin Ha san nam kimesneler mahzarlarına bi’t-tevliyye üzerlerine takrir-i da’va idüp sali füz-zikr değirmen harkı ve oluğun aslah ve usta taş tecdid ve sair ta’mire muhtac olan mevazılarını mallarından ta’mir itmek şartıyla bin yüz otuz üç senesi Cemaziye’l-ahiri’nin on beşinci gününde bir sene temamına değin içinde mevcüd demirlü (…) şinik ile on bir müdd buğdaya mezbúran Veli Beşe ve Mehmed Beşe’ye icar ve teslim ve yerlerinden maru’z-zikr şinik ile iki yüz on iki kile buğday kabz idüp anlar dahi bir minval-i muharrer ba’de’l-isticar ve’l-kabul sene-i mezburede salifüz zikr değirmen gallesinden altı yüz kile-i mezbur buğday makbuzları olub hatta vech-i meşruh üzere ol-mikdar kile buğday makbuzları olduğu ala revşü’l-işhad karara ve mirara ikrar ve işhad idüb ve lakin şart-ı mezbura bina-i icar fasid olmağla hala sene-i mezburede mezburân Veli Beşe ve Mehmed Beşe’nin amellerinin ecr-i misilleri ile masarıflarını kendülere redd ve mikdar-ı makbuzum olan iki yüz on iki kile buğdayı dahi değirmen gallesinden makbuzları üzere altı yüz kile buğdayın iki yüz on iki kile buğdayına takas ve baki kalan üç yüz seksen sekiz kile buğdayı mezburan ve Veli Beşe ve Mehmed Beşe’den bit tevliyye taleb iderim sual olunur didikde gib be’s-sual mezburun Veli Beşe ve Mehmed Beşe cevablarında salifu’z-zikr değirmeni mütevelli-i merkumdan vechi meşruh üzere isticar ve kabul ve zabtlarım ve galle değirmenden ancak iki yüz on iki kile-i merkum buğday kaziyyelerini ikrar ve mu tevelli i merkumun mudde’asını inkâr itmeleriyle mudde’a mütevelli-i merkumdan mudde’asına mütala’a beyyine taleb olundukda udül-i rical-i müsliminden İsmail bin Hüseyin ve İbrahim bin Mehmed ve diğer İbrahim bin Mehmed nam kimesneler li-ecli’ş-şehade meclis-i şer’de hazirun olub eserü’l-istişhad fi’l-hakika işbu mez bürân Veli Beşe ve Mehmed Beşe tarih-i kitabdan sekiz gün mukaddem maru’z-zikr değirmen gallesinden sene i mezburede altı yüz kile-i merkum buğday hasıl ve makbuzumuzdır deyu huzurumuzda ikrar ve bizi işhad eylediler ber-vech i hususda bu vech üzere şahidleriz şehadet dahi ideriz deyu her biri eda-yı şehadet-i şeriyye eylediklerinde ba’de’t-ta’dil ve’t-tezkiyye şehadetleri makbule oldukdan sonra bi garaz ehl-i vukufdan sükkanı müslimin ihbarlarıyla sene-i mezburede salifu’z zikr değirmenin eyyam-ı mutilesi ba’de’l-ihrac mezburun Veli Beşe ve Mehmed Beşe’nin amellerinin ecri misilleri yetmiş iki kile buğday ile maru’z-zikr değirmen hassen tahtel-mecmu masarıfları yigirmi yedi buçuk gurüş mukabelesinde elli kile buğday olduğu lede’ş-şer’i bil-muvacehe zahir ve numayan olup min-haysu’l-tectü yüz yigirmi iki kile buğday mütevelli-i mezburdan lazım gelmeğin zikr olunan yüz yigirmi iki kile buğday hala değirmen gallesinden mezburan Veli Beşe ve Mehmed Beşe zimmetlerinde baki salifü’l-beyan üç yüz seksen sekiz kile buğdayın iki kile-i merkum buğdaylarına takas olundukdan sonra merkuman Veli Beşe ve Mehmed Beşe’nin zimmetlerinde yalnız iki yüz atmış altı kile-i merkum buğday baki kalmağın baki-i mezkur iki yüz altmış altı kile-i merkum buğdayı mütevelli-i merkuma eda ve teslim mezburan Veli Beşe’ye ba’de’t-tasdik ma-vak’a bit-taleb keth olundu. Fi 10 min Cemaziye’l-ahir sene 1134 (28 Mart 1722),

Şuhüdü’l-hal; zahrü’s-sedat es-Seyyid el-Hac Üveys Ağa, Osman bin Murad, Mustafa bin Ali, Ahmed bin Seyyid, Mehmed bin İlyas, el-Hacc Mehmed bin Ali ve ser-muhzıran el-Hace Hamza. “155 Yukarıdaki ilama göre Hemşire Kadın, Hacı Bayram-ı Veli hazretlerinin türbesinde her gün cüz okunması için mülkü olan ve Kayaş’ta bulunan, Kayaş suyu ile çalışan ve “Dairdeli Kayaş” adıyla meşhur su değirmeninin yıllık gelirini vakfeder. Bu su değirmeni vakfın mütevellisi tarafından bir müstecire verilerek işletilir ve yıllık icar bedeli de vakfa gelir kaydedilir. 1720 (1133) yılı icar bedeline karşılık değirmenin müstecirleri olan Veli Beşe ve Hasan Beşe, mezkur değirmenin su arkı olduğu ve taşını yenileyerek onarım yaparlar. Yapılan masraflar ile yıllık icar bedeli konusunda mütevelli ve müstecirler arasında anlaşmazlık olur ve konu mahkemeye intikal eder. Hemşire Hatun Değirmeni, çevre köy ahalisi tarafından “Hacı Bayram Değirmeni” olarak anılmış ve Ankara Kırıkkale kara yolu genişletme çalış masında tamamen yıkılmıştır. [15]

Kaynak: Mamak Tarih ve Kültür Atlası – Abdülkerim Erdoğan, Cilt 1, Sf 407-408

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler