Mamak Bahçeleri yakınında ve Hatip Çayı üzerinde, Saniye Hatun (Saniye Kadın) adında bir hayırsever tarafından köprü yaptırılır. Bu köprü ahali tarafından “Saniye Kadın Köprüsü” olarak anılmaya başlar. Saniye Hatûn, Hatip Çayı üzerine yaptırdığı köprünün bakım ve onarımı için para vakfederek bir vakıf kurar. Vakfedilen bu para mütevellisi tarafından yıllık olarak işletilir ve geliri de köprünün giderlerine harcanır. Kalanı da Ankara Müftüsü’ne verilir.

9 Ağustos 1778 (15 Receb 1192) tarihli kadı ilamında Saniye Hatun Köprüsü Vakfı muhasebesinin denetim gördüğü anlaşılmaktadır:

“Medine-i Ankara civarında vaki Saniye Hatun Cisri’nin [Saniye Hatun Köprüsü’nün] evkafına mevkufe nükudunun halâ mütevellisi olan es-Seyyid Lütfullah Molla iltimasıyla vakf-ı mezburun bin yüz seksen sekiz [1188/1774] senesinden bin yüz doksan iki senesi [1192/1778] senesi Receb-i şerif gurresine gelince vakf-ı merkûmun muhasebesi… 15 Receb 1192,”138

Belgeye göre Saniye Hatun Köprüsü Vakfı’nın mütevellisi olan Seyyid Lütfullah Molla, 1774-1778 senesine ait gelir ve gider muhasebesini denetime sunar. Kayıtlara göre tahsil edilemeyen ve alacak paraların kimlerde olduğu tek tek miktarlarıyla yazılmıştır. Giderleri aynı şekilde kayıt altına alınmıştır.

Ekim 1790 tarihli vakfın muhasebesinde, vakfın 1195-1205 (1780-1790) yılları arasında toplam geliri 1667 kuruş, gideri 555 kuruştur. Vakfın mütevellisi yine Receb Efendizade es-Seyyid Lütfullah Efendi’dir. 139 Ankara Şer’iye Sicillerin’de Saniye Kadın Köprüsü Vakfı hakkında çok sayıda belge bulunmaktadır.

Vakıf belgelerinde Ankara’da Hacı Bayrâm-ı Veli evladından Sâime Hatun, Yeğen Bey (Hızır Bali) evladından Sâime Hatun ve Hâtûnîye mahallesi sakinlerinden Emrullah kızı Saime Hatun’un adı geçmektedir. Emrullah kızı Saime Hatun, Gülhazan (Gülviran) civarında Zağferâncioğlu Bahçesi’nde hissedardır. Belgelerde adı geçen Saime Hatun’ların vakfı yoktur. Zaman içinde Saniye Hatûn, Saime Kadın adını almış olsa gerek. Saime Hatun hakkında halk arasında yakıştırma bir çok rivayet vardır. Bu rivayetlerin ise Osmanlı arşiv belgelerine göre yaşanmış olaylarla hiç bir ilgisi yoktur. Sâniye, ikinci anlamına Saime ise oruçlu olan kişi anlamına gelir. Saniye Kadın’ın yaptırdığı köprü günümüze ulaşmamıştır. Köprünün yeri ise günümüzde Mamak Belediyesi Prof. Dr. Necmeddin Erbakan Kongre Merkezi yakında ve demiryolu köprüsünün güneyindedir.

Kaynak: Mamak Kültür ve Tarih Atlası, Abdülkerim Erdoğan, C1, sf: 393-396

✶ Medya