Seyrani Hamamı, 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiştir. Yapı, doğu-batı doğrultusunda tek hamam düzeninde ve tamamen moloz taş kullanılarak inşa edilmiş olup günümüzde harabe durumundadır. Zamanla özellikle soyunmalık ve külhan bölümleri tamamen yıkılmıştır. Ayakta kalan kısımlar ise doğudan batıya doğru soğukluk, sıcaklık, sıcaklığın kuzeyindeki halvet ve güneyindeki su deposudur.

Hamama, soğukluk bölümünün doğu duvarında yer alan ancak günümüzde tahrip olmuş bir kapıdan girilmektedir. 7.18×4.30 metre ölçülerindeki bu mekân, güneye doğru atılmış sivri kemerli bir açıklıkla genişletilmiştir. Güneydeki ek mekân 4.35×4.95 metre boyutlarında olup kuzeydeki kubbeli bölümden daha sağlam durumdadır. Kuzey bölümde pandantiflerle geçilen kubbenin orta kısmı çökmüştür. Güney mekânın üzerini örten aynalı tonozun kaburgası tamamen yıkılmıştır. Duvarlar ve üst örtü elemanları sıvalı olup soğuklukta bulunması gereken seki ve kurnalar günümüze ulaşmamıştır.

Soğukluktan sıcaklığa geçiş, batı duvarındaki sivri kemerli kapıyla sağlanır; ancak bu kapı büyük ölçüde tahrip edilerek taşlarla kapatılmıştır. 7.02×6.92 metre ölçülerindeki sıcaklık bölümü, dört köşedeki tromplarla geçilen bir kubbeyle örtülüdür; kubbenin orta kısmı çökmüş, eteklerine yerleştirilen sekiz ışık gözü ise aydınlatmayı sağlamıştır. Güney duvarının ortasındaki dar pencere, su deposundaki suyu kontrol etmeye yarar. Göbek taşı, seki ve kurnalar korunmamıştır. Güneydoğu köşedeki bir kapı su deposuna, kuzeydoğudaki sivri kemerli kapı ise halvete açılır. 3.15×2.50 metre boyutlarındaki halvet aynalı tonozla örtülü olup içindeki kurna ve sekiler günümüze ulaşmamıştır.

Sıcaklığın güneyindeki su deposu doğu-batı doğrultusunda beşik tonozla örtülüdür. Tonozun sırtındaki üç ışık gözü mekânı aydınlatır; tonozun doğu kısmı kısmen yıkılmıştır. Deponun içinde bulunması gereken kazan korunmamıştır. Güney cephe boyunca uzanan su deposunun doğu bölümü daha sonra bir duvarla ayrılarak ek bir halvete dönüştürülmüş, sıcaklığın güneydoğu köşesinden gelişi güzel açılan bir kapıyla bu mekâna geçiş sağlanmıştır.

Yapıda özgün olarak soyunmalık ve külhan da bulunmaktaydı. Mustafa Denktaş’ın çalışmasına göre soyunmalık kısmı ahşap olup ortasında bir şadırvan, köşelerde soyunma hücreleri yer almaktaydı. Üstü düz damla örtülü bu bölüm dört ahşap sütunla taşınmaktaydı. Denktaş, su deposunun güney dış duvarından çıkıntı yapan kemer kalıntılarına dayanarak külhanın bu konumda bulunduğunu ve kuzey-güney doğrultulu üç kemerin taşıdığı beşik tonozla örtülü olduğunu tespit etmiştir.

Hamamda herhangi bir süsleme unsuru görülmez. Yapı tamamen moloz taşla inşa edilmiştir. Kitabe bulunmaması nedeniyle kesin inşa tarihi bilinmese de, çeşitli salname kayıtlarında 19. yüzyılın son çeyreğinde bölgede bir hamamdan söz edilmesi ve yapı ile Bünyan Eski Hamamı arasındaki plan benzerliği, Seyrani Hamamı’nın 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiğini düşündürmektedir. Âşık Seyrânî’nin de 19. yüzyılın başlarında doğmuş olması ve hamamın adını büyük ihtimalle ondan alması, yapının 19. yüzyılda inşa edilmiş olma ihtimalini destekler.

✶ Kaynaklar