Gergeme Değirmeni, Cumhuriyet’in ilk yıllarında inşa edilmiş olup Aşağı Gergeme bölgesinde, önünden Sarımsaklı Suyu’nun aktığı ve yanındaki büyük şelalenin doğal sesiyle bütünleşen konumuyla uzun yıllar bölge halkına hizmet vermiş tarihî bir yapıdır. Yaklaşık kırk yıl boyunca atıl durumda kalan ve birçok bölümü yıkılarak yok olma tehlikesi geçiren değirmen, Bünyan Belediyesinin yürüttüğü kapsamlı restorasyon projesiyle korunmuş ve yeniden işlev kazandırılmıştır.

Restorasyonda yapıya modern mimari teknikler uygulanmış, statik açıdan sorunlu bölümleri güçlendirilmiş; ancak özgün dokusu kısmen değiştirilmiştir. Değirmenin önünde yer alan betonarme köprü yıkılarak yerine taştan kemerli, Selçuklu mimarisinin karakterini taşıyan yeni bir köprü inşa edilmiştir. Böylece hem değirmenin tarihî görünümüyle uyum sağlanmış hem de çevresindeki doğal peyzaj ile mimari bütünlük güçlendirilmiştir.