Trabzon Tekel Binası, ilk evresi II. Abdülhamid döneminde “inhisar rusumeti” olarak inşa edilen bir yapı olup, üç aşamalı bir süreçte tamamlanmıştır. Kamu yapıları planı doğrultusunda tasarlanan bu ilk evrenin kuzeyinde açık bir depo alanı bulunmaktaydı. Bu açık depo, 1951 ve 1965 yıllarında gerçekleştirilen iki müdahale ile kapalı bir bina hâline getirilmiştir. Değişiklikler yapılmadan önce yapı, İkinci Ulusal Mimari üslubunun özelliklerini yansıtmaktaydı.

Mimari düzeni, tütün yönetimine bağlı işleyişi karşılayacak şekilde biçimlenmiş olup, açık depo bölümünün ana kütleye eklemlenmesi yapının planını tamamlayan önemli bir unsur oluşturmuştur. Kuzeydeki depo birimlerinin zaman içinde kapatılması, yapının mekânsal bütünlüğünü dönüştüren başlıca müdahaleler arasındadır.

İlk işlevinin ortadan kalkmasının ardından yapı alanı yeniden düzenlenmiş; mevcut arazi üzerinde bir alışveriş merkezi ile Trabzon İl Belediye Hizmet Binası tasarlanmıştır. Bu süreçte yapının kuzey kısmı tamamen yıkılmış ve yerine belediye binası yapılmıştır. Güney kısmı ise korunarak, yapının özgün cephe kuruluşuna benzer mimari özelliklerle yeniden inşa edilmiştir. Böylece Tekel Binası, hem ilk inşa evresinin tarihsel niteliğini hem de geçirdiği müdahaleler sonucu oluşan yeni mimari karakterini bir arada taşımaktadır.

✶ Kaynaklar