Aziziye Camii, H.1331 / M.1912 tarihinde inşa edilmiştir. Kuzey–güney doğrultuda dikdörtgen bir alan üzerine inşa edilen cami, dört serbest sütunun taşıdığı merkezi kubbe ile ona dört yönden eklemlenmiş basık beşik tonozlardan oluşan bir merkezi plana sahiptir; köşelerde küçük kubbeler bulunmaktadır. Kare planlı cami hariminde merkezi kubbeye pandantiflerle geçilmiş, kubbe yekpare taştan dört adet sütun tarafından taşınmıştır. Kubbe dört yönden beşik tonozlarla desteklenmiş, köşelerde kalan yüzeyler kubbelerle örtülmüştür. Yüksek tutulan kubbe kasnağına on iki adet pencere açılmış, ibadet mekânı doğu ve batı duvarlarına altışar, güney duvarına dört ve kuzey duvarına açılan iki pencere ile aydınlatılmıştır. Kuzey cephe hariç diğer cephelerde üstte yer alan ikişer pencere üçgen alınlıklar içine açılmıştır.

Caminin son cemaat yeri üç bölümlüdür. Yan bölümler pandantiflerle geçilmiş kubbeyle, orta kısım ise sivri tonozla örtülmüş olup sivri tonozlu bölüm yanlardan daha geniş tutulmuştur. Son cemaat yerinin doğu ve batı duvarlarının ortaları birer pencere ile boşaltılmıştır. Tek şerefeli minare giriş kapısının üzerindedir. Cümle kapısının iki yanındaki kapılardan doğudaki kadınlar mahfiline, batıdaki ise minareye çıkışı sağlamaktadır. Cümle kapısı duvar yüzeyinden çökertilmiş durumda olup yanlardan birer sütunce ile sınırlandırılmış ve basık kemerle örtülmüştür.

Cephelerde bütün yüzeylerin orta bölümleri dışarıdan birer üçgen alınlıkla hareketlendirilmiştir. Giriş cephesi dışındaki tüm cephelerde duvar ile üst örtü üç sıra düz silme kuşağıyla birbirinden ayrılmıştır. Güney duvarından dışa taşırılmamış olan mihrap dikdörtgen bir kuruluşa sahip olup üçgen bir alınlıkla tamamlanmıştır. Yarım daire olarak düzenlenen mihrap nişi yanlarda alçı malzemeden yapılan ve üzerleri burmalı kabartmalarla süslenmiş yan yana ikişer sütunce ile sınırlandırılmıştır. Nişin üst kısmı S ve C kıvrımlarının oluşturduğu üç dilimli kemercik şeklinde bitirilmiştir. Mihrabın alınlık köşelerine akantüs yapraklarından yapılmış bezemeler işlenmiş, tepelik kısmında ise vazo içine yerleştirilmiş akantüs yapraklarından oluşan bezeme yer almaktadır. Tepelik, alemli bir sivri kubbe kabartmasıyla tamamlanmıştır. Alçı malzemeyle yapılan tüm bezemeler yaldızlanmıştır. Kubbe göbeğinde alçıdan yapılmış akantüs yapraklarının onikigen oluşturacak şekilde düzenlendiği dairesel madalyon bulunmaktadır.

Mihrabın batısındaki ahşap minber herhangi bir süsleme içermez. Kuzey taraftaki kadınlar mahfili ikisi taş, ikisi ahşaptan dört sütun üzerine oturtulmuştur. Caminin süslemesi, alçıdan yapılan mihrap dışında kayda değer bir özellik göstermez. Malzeme olarak beden duvarlarında düzgün kesme taş, mihrapta alçı kullanılmıştır.

Cümle kapısı üzerinde yer alan üç satırlık kitabe şu şekildedir:
“Sivas vali-i alîsi Ahmed Muammer Beyefendi hazretlerinin
Kaymakamlıkları esnasında vücuda getirdikleri asar-ı diniyyeden
Vaz-ı esas 1321 / Aziziye Cami-i şerifi / Tarih-i hitam 1331.”

Bu kitabe eserin Sivas valisi Ahmed Muammer Bey’in gayretleriyle H.1331 / M.1912 yılında tamamlandığını göstermektedir.

✶ Medya

✶ Kaynaklar