Karacaoğlu Mahallesi Hamamı, kesin inşa tarihi bilinmeyen ve Eski Şehir alanındaki Battalgazi mevkiinde bulunması nedeniyle Roma veya Bizans dönemine ait olduğu düşünülen bir yapı kalıntısıdır. Kayseri ili, Melikgazi ilçesi, Karacaoğlu Mahallesi, Marmara Sokak’ta, tapunun 4874 ada 20 parselinde kayıtlı özel mülkiyete ait arsa üzerinde yer alır.
Doğu-batı doğrultusunda uzanan yapı kalıntısı yaklaşık 10 × 8 m ölçülerindedir. Beden duvarları moloz taş malzemeyle örülmüştür. Orta mekân uzunlamasına düzenlenmiş ve tonozla örtülmüştür. Bu mekânın çevresinde kemerli girişlere sahip, 2 × 1,5 m ölçülerinde odacıklar sıralanmaktadır. Odacıkların örtüsündeki sıva üzerinde yoğun is tabakası bulunmaktadır. Orta mekânın çevresinde odaların sıralanması, pencere açıklıklarının bulunmaması ve yoğun is tabakası, yapının hamam mimarisine ait olduğunu düşündürmektedir.
Çevresel faktörler nedeniyle yoğun biçimde tahribata uğrayan yapının ön cephe giriş bölümünün büyük kısmı yıkılmıştır. Odaların hafriyat toprağıyla dolu olması ve yapının bir bölümünün yıkılması nedeniyle planı tam olarak anlaşılamamıştır. Ana yapı kalıntısının 4 m doğusunda açılan I numaralı kaçak kazı çukurunda aynı malzeme kullanılarak örülmüş bir duvar kalıntısına rastlanmıştır. Bu duvar kalıntısı, yapının devamı olabileceğini veya bölgede bir yapı kompleksinin inşa edilmiş olabileceğini göstermektedir.
Yapı kalıntısı, Müze Müdürlüğü uzmanlarınca tespit edilmiştir. Kalıntının korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesi konusu, Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Müze Müdürlüğünün 08.02.2019 tarihli ve 121089 sayılı yazısıyla Kurula iletilmiştir. Alandaki kaçak kazı çukurlarının kapatılması, Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 13.02.2019 tarihli ve 131095 sayılı yazısına konu olmuştur. Melikgazi Belediye Başkanlığı Kentsel Tasarım Müdürlüğünün 13.02.2019 tarihli ve 9581 sayılı, Kayseri Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 13.02.2019 tarihli ve 133843 sayılı ve Kayseri Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 21.02.2019 tarihli ve 4033 sayılı kurum görüş yazıları ile raportörün 15.04.2019 tarihli ve 178699 sayılı dosya inceleme raporu Kurul tarafından incelenmiştir.
Yapı kalıntısının 2863 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamına giren özellikler taşıması nedeniyle korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesi uygun bulunmuştur. Kararın eki olan tescil fişi kabul edilmiş ve korunma alanı yapının bulunduğu 4874 ada 20 parsel olarak belirlenmiştir. Taşınmazın yapı grubu I. Grup olarak kabul edilmiştir.
Parselin pafta, fen klasörü ve tapu kütüğü beyanlar hanesine, 13.03.2012 tarihli ve 28232 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik gereğince “I. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığıdır” şerhinin ilgili Tapu ve Kadastro Müdürlüklerince verilmesine ve işlem sonucuna ilişkin bilgi ve belgelerin Kurul Müdürlüğüne iletilmesine karar verilmiştir. Tescilli taşınmazda ve korunma alanında izin alınmadan fiziki ve inşai uygulamalara, ifraz, tevhid ve imar uygulamalarına gidilemeyeceği karara bağlanmıştır.
Müze Müdürlüğü raporuna göre yapı kalıntısı üzerindeki kaçak kazılar nedeniyle 2863 sayılı Kanun’a muhalefet edenler hakkında yasal işlem başlatılmıştır. Bu nedenle Bölge Kurulu Müdürlüğünce yeniden yasal işlem başlatılmasına gerek görülmemiştir. Can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturmadığı anlaşılan kaçak kazı çukurlarının, adli makamların uygun görüşü alındıktan sonra ilgili Müze Müdürlüğünün denetiminde yerel yönetimlerce kapatılmasına karar verilmiştir.