Büyük hazneli çeşme kesme taştan yapılmış yüzü ise mermer ile kaplanmıştır. Lâle Devri’nde yaptırılan bu güzel görünümlü çeşmenin ayna taşı üzerinde lâle kabartmaları görülmektedir. Mermer kemerinin iki yanında birer rozet ve onun üzerinde ise altı satır halinde onsekiz mısralı şu kitâbe bulunmaktadır:

Hazret-i Sultan Ahmed Han-ı gerdun-mâye kim
Âlemi eltâf ü ihsâniyle ihyâ eyledi
Fatih-i İran şeh-i devrân ki cûd-ü re’feti
Üsküdar’ı âb-ı şirin ile igna eyledi
Suyu başından idüb icrâ o hakan-ı kerem
Ehl-i devlet ol sudan çok çeşme peyda eyledi
Başkadın Hazretleri dahi bu zîba çeşmeyi
Kendi maliyle yapub bir hayr-ı vâlâ eyledi
Bu mahalle âb-ı sâfîye kat’i muhtâc idi
Hakk’a şükr olsun bu mâ atşanı irva eyledi
Nûr-veş cari olub bu âb-ı sâf ü dil-pezir
Teşnegânın dillerin eşvake Me’va eyledi
Hakk teâlâ ol şehin ikbâlini efzûn ide
Kim der-i lutfun cihân halkına Me’va eyledi
Çeşmenin bânisinin dahi kıla ömrün füzûn
Kim hulûs-i kalb ile bu hayrı inşâ eyledi
Söyledi tarih-i itmâmın anın kilk-i Nedim
Başkadın bu Çeşme-i vâlâyı icrâ eyledi

1141 (1728-29)

Kitâbe, Nedim Divanı’nda 20 mısra olduğu halde, taşa sığdırmak amacıyla iki mısraı yazılmamıştır.

Bu manzume Lâle Devri Şairi Meşhur Ahmet Nedim Efendi tarafından kaleme alınmıştır. Nedim’in babası, Sultan İbrahim (1640-1648) devrinde kazaskerlik etmiş Muslihiddin Efendi ile kazaskerlerden Çeşmizâde Mehmet Efendi’nin kızının izdivacından doğan Mehmet Efendi’dir. Annesi, Karaçelebizâde ailesinden Saliha Hatun’dur. Baba tarafından, Fatih devrinde yaşamış Mevlevî tarikatına mensup bir aileye kadar uzanır.

Çeşmenin bânisi, Sultan III. Ahmet’in başkadını Emetullah Kadın’dır. Damat İbrahim Paşa’nın eşi Fatma Sultan’ın annesidir. 1155 (1703)’te Başkadın olmuş, 22 C. evvel 1116 (22 Eylül 1704)’te de Fatma Sultan’ı dünyaya getirmiştir. Sultan Ahmet’in en sevdiği ve saydığı kadını olduğu söylenir. 1119 (1707)’de Beyazıt Meydanı’ndaki ünlü Simkeşhane’yi yaptırmıştır. Kabri, Eyüp Camii’nin Bostaniskelesi’ne açılan avlu kapısının sağ tarafındaki Hace Ayşe Bahri Kadın açık türbesindedir.1

  1. Yüzyıllar Boyunca Üsküdar, Sayfa 1050 ↩︎
✶ Medya

✶ Kaynaklar