Yapılış Tarihi: H.1134 / M.1721 – 1722

Çeşme, Türk çeşme mimarîsinin en güzel örneklerindendir. Som mermerden yapılmıştır. Zarif bir mihrabı andıran ayna taşının üzerinde tavuş kuşu kuyruğu biçiminde kabartma bir şekil vardır. Ayna taşındaki gül kabartmaları ile setlerden başlayıp kitâbenin üstünden dolaşan çiçek motifli bezemeleri pek göz alıcıdır. Yüzünün iki yanına ince, narin sütun kabartmaları yapılmıştır.

Kemer vazifesi gören, yelpaze biçimindeki şekil üzerinde beş satır halinde hazırlanmış olan on mısralı şu kitâbe bulunmaktadır:

İnşa Kitabesi;
Zehi dil-cu-yı ziba ceşmesâr-ı ruh-perver kim
Ataş-ı ümmete mâü’l-hayâtı eyledi icrâ

Zehi hâtır güşa aynü’l-hayât-ı hub manzar kim
Bakup reşk eyler ana ceşme-i mihr-i cihân-ârâ

Hilâl-i iyd eğer zencir-i râh-ı kehkeflan birle
Asılsa Kefçe-âsâ tâkına şâyestedir hakkâ

Bu dilkeş ceşmesârın âb-veş bânisinin da’im
Zülâl-i tab’ını gerd-i kederden pâk ide Mevlâ

Bu mısra’la didi hâtif ana bir bi-bedel târih
Eminzâde bu ayn-ı ceşmesârı eyledi icrâ

Tamir Kitabesi;
Ve min el-mai kulle şey’in hayy
Cennet-mekân Gazi Sultan Mahmud Han-ı Sani aleyhi Rahmetu’l-Bâri
Hazretlerinin harem-i ismet-penahilerinden üçüncü ikbali
Devletlü Tiryal Hanım Hazretleri’nin işbu mâü’l hayatın
Menba’ından bed’ile mecrasının mücedded hükmünde tamir ve ihyasına
Himmet ve bu babda na’il-i / muvaffakiyyet olmuşlardır.
sene 1280 fi 27 R

Çeşme, 11 Ekim 1863 tarihinde Tiryal Kadın tarafından tamir edilmiştir. Kendisinin Büyük Çamlıca’da, Veliaht Yusuf İzzeddin Efendi Köşkü kapısının sol tarafında, 1871 tarihli bir çeşmesi daha vardır. 1300 (1882-83)’te vefat eden Tiryal Hanım’ın kabri, İstanbul’da Yeni Cami Türbesi’ndedir.

Kaynak: Yüzyıllar Boyunca Üsküdar, Sayfa 1037

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler

✶ Kaynaklar