Alemiberzak Mezarlığı, Develi’nin Zile Mahallesi’nde yürütülen belgeleme çalışmalarının ortaya koyduğu üzere, inşa tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 15. ve 16. yüzyıllara tarihlenen mezar taşlarını bünyesinde barındıran köklü bir tarihî alandır. Osmanlı dönemine ait 1757 tarihli Hurufat defteri kayıtlarında Zile’nin Develi’ye bağlı bir karye olarak geçmesi, mezarlığın erken dönemlerden itibaren sürekli kullanım gördüğünü göstermektedir.

Mezarlığın mimari dokusu, farklı dönemlere ait mezar taşı tiplerinin bir arada bulunmasıyla dikkat çeker. Yapılan belgeleme çalışmasında toplam 122 bezemeli mezar taşı tespit edilmiş olup bunlar arasında 15. yüzyıl Beylikler Dönemi’ne ait mihrabiyeli mezar taşları, damgalı bir örnek ve çatma lahit formundaki Türkmen mezar taşları yer almaktadır. Özellikle çatma lahit geleneğinin Orta Asya’dan taşınan kültürel mirasın bir devamı olması, mezarlığın bölgedeki Türk sanatının sürekliliğini yansıtan önemli bir unsuruna işaret eder. Bu taşların yüzeylerindeki süslemeler, kabartmalar ve bezeme anlayışı, mezar sahibinin toplumsal konumu ve dönemin estetik tercihleri hakkında veri sunmaktadır. Ayrıca mezar taşlarının bazılarında yer alan mihrabiye düzeni, devrin sanat anlayışının yerel yorumlarla birleştiğini gösteren mimari bir ayrıntı niteliğindedir.

Belgeleme sürecinde okunan 80 kitabe, Zile Mahallesi’nin tarihine, sosyo-demografik yapısına ve kültürel sürekliliğine ilişkin önemli bilgiler sağlamıştır. Özellikle Orta Asya geleneğini sürdüren çatma lahitlerdeki bezemelerin estampaj yoluyla kayıt altına alınması, Türk sanatında kabartma kullanımının toplumsal karşılıklarını inceleme açısından bilimsel katkı sunmuştur.

Mezarlığın geçirdiği onarımlar ya da müdahaleler hakkında doğrudan bir bilgi verilmemekle birlikte, gerçekleştirilen bu kapsamlı belgeleme çalışması alanın korunmasına yönelik önemli bir adım oluşturmuştur. Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nden Doç. Dr. Aslı Sağıroğlu başkanlığında yürütülen ve lisansüstü ile lisans düzeyinde 10 öğrencinin katılımıyla 10 gün süren çalışma, Zile Mahallesi tarihinin aydınlatılmasına ciddi ölçüde katkı sağlamıştır. Elde edilen bulguların bilimsel araştırma yazıları ve kitap çalışmalarıyla desteklenecek olması, mezarlığın kültürel miras içindeki yerini daha görünür kılmayı amaçlamaktadır.