Balabanbey Hisarı, Osman Gazi’nin Bursa’yı kuşatmak ve şehri abluka altına almak için yaptırdığı iki havale kulesinden, yani kuşatma hisarından biridir. Diğeri, Bursa’nın batı tarafını kontrol etmek amacıyla yaptırılan Gazi Aktimur Hisarı’dır. Yıldırım ilçesi Mollaarap mevkiinde bulunan Balabanbey Hisarı’nın, dönemin Bursa’sını kontrol altında tutmak amacıyla 1303 yılında, yaklaşık bir yılda yapıldığı bilinmektedir. Balaban Bey’in Osmanlı kuvvetleriyle uzun yıllar bu hisarda kaldığı ve Bursa’nın 6 Nisan 1326’daki fethinde bu kuşatma düzeninin önemli rol oynadığı kabul edilir.

Osmanlı’nın Bursa’da yaptırdığı ilk eserdir. Osmanlı yapı tarzını yansıtan Balabanbey Hisarı’nın duvar örgüsü moloz taş olup aralarda üç sıra tuğla vardır. Batı duvarında kemerli kapı açıklıkları bulunmaktadır. Yapılan kazı sonucunda bu açıklıkların, sur duvarlarının altında yer alan Bizans yapısıyla bağlantılı olduğu saptanmıştır. Hisar duvarları fetihten uzun yıllar sonra bahçeler arasında metruk hâldeyken, 1870’li yıllarda Bursa’da İtalyan konsolosluğu yapan Teranyo isimli bir tüccar tarafından satın alınarak şahıs mülkiyetine geçmiş ve beden duvarlarının üzerine köşk yaptırılmıştır.

Ölümünden sonra satılarak Ermeni Öksüzler Yurdu olarak kullanılmıştır. Bursa’nın kurtuluşundan sonra jandarma karargâhı olarak kullanılmış binadan bugün bir iz mevcut değildir. Günümüzde sadece batı ve kuzey duvarları mevcut olan hisarın iç kısmında Millî Eğitim lojmanları ve Balabancık İlköğretim Okulu yer almaktadır. 2006 yılında Yıldırım Belediyesi’nin gayretleriyle yapılan kazı çalışmasında kuzey ve batı duvarları tamamen açığa çıkartılmış ve hisar duvarları aslına uygun olarak restore edilmiştir. Osmanlı mimarisinin Bursa’daki ilk örneği olan bu önemli yapının açılışı 6 Nisan 2006 yılında Fetih Kutlaması’nda yapılmıştır. Bir de batı duvarına, Osman Gazi’nin, oğlu Orhan Gazi’ye bu hisardan Tophane surlarındaki Bizans manastırını göstererek, güneşin vurmasıyla parlayan kubbesi için “Beni bu gümüşlü kümbete gömün.” vasiyetinde bulunduğunu anlatan rölyef konulmuştur. Aslında bu, bir vasiyetten ziyade Bursa’nın alınmasına dair bir buyruktur.

Her 6 Nisan’da Bursa Fetih Kutlamaları bu hisarda geleneksel olarak kutlanmaktadır.

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler