Büyük Kayaş semtinde bulunan cami, 11 Ekim 1842 tarihli vakıf belgesine göre Seyyid Ömer b. Mehmed tarafından yaptırılmıştır.

“Medine-i Ankara’ya muzafa Kasaba-i Bâla nahiyesine tabi’ Kayaş karyesinde vaki ashab-ı hayratdan es-Seyyid Ömer bin Mehmed’in bina eylediği câmi-i şerifinin kurb ve civarında edayı salat-ı Cuma ve İdeyn olunur cami-i şerif olmadığından ahalisi eyyam-ı şitada usret çekmeleriyle mescid-i mezburun camii olmağa selahi- yeti olduğundan müceddeden minber vaz’ ve ikame-i salât-ı Cuma ve ideyne izni hümayun-ı şahane erzani ve ber-vech-i hasbi hitabeti dahi lede’l-imtihan istihkakı zahir ve numayan olan es-Seyyid Mehmed Halife ibni es-Seyyid Ali’ye tevcih ve yedine berât-ı âlişan ihsan buyrulmak ricasına Ankara Naibi Halimzade es-Seyyid Mehmed Said Efendi arz ve müdiri inha etmeleriyle hitabet-i mezkure paye-i serir-i a’laya telhi olundukda sâdır olan hattı hümayun-ı şevket-makrun şahene mucibince tevcih ve müceddeden evkaf muhasebesine kayıd ile berâtı i’ta olunmak. Fi 6 Ramazan sene 1258,”[157]

Belgeye göre hayrat sahibi Seyyid Ömer b. Mehmed’in yaptırdığı Kayaş Köyü Camii’nin yakınında ve çevresinde Cuma ve Bayram namazlarını kılacak başka bir cami bulunmadığı için ahali kış günlerinde zorluk çektiği, mezkur mescidin cami özelliğinde olduğu sebepten yeni bir minber konularak, ahalinin burada Cuma ve Bayram namazlarını kılabilmesi için dönemin padişahından Ankara Naibi Halimzade es-Seyyid Mehmed Said Efend izin talep eder ve Kayaş Camii’nde ücretsiz olarak es-Seyyid Mehmed Halife ibni es-Seyyid Ali’nin hitabet görevi yapması için berat-ı âlişan ihsan buyrulmasını arz eder. Bu talep üzerine padişah tarafından Kayaş Camii’nde Cuma ve Bayram namazlarının kılınmasına, Seyyid Mehmed Halife’nin hatip olarak görevlendirilmesi hususunda berat verilir.

Vakıf belgelerine göre Kayaş Camii, 1700’lü yıllarda mevcut olup imam ve müezzin atamaları mevcuttur. H. 1155/M. 1742 tarihli Hurufat kaydında “Ankara kurbunda Kayaş Bağçesi nam mevziide vaki mescid-i şerifin imamı olmayub ber-vech-i hasbi İsmail Halife’ye Naibi es-Seyyid Abdullah arzıyla. 158 1743 tarihli bir tevcihte ise Kayaş Camii’ne müezzin olarak günlük yarım akçe ücretle Mustafa atanır: “Ankara fenasında Kayaş nam mevziide vaki mescid-i şerifin evkat-ı hamse (beş vakit) müezzini olmayub Mustafa’ya nim akçe ile Naibi es-Seyyid Ahmed arzıyla. Rebiu’l-evvel sene 1156, 159

Günümüzde ibadete açık olan Büyük Kayaş Camii, enlemesine dikdörtgen planlıdır. Kuzey cephede bulunan son cemaat yeri caddeye açıldığı için kapatılmış ve güney cephede giriş için bir kapı açılmış, ilave giriş bölümü yapılmıştır. Beden duvarları moloz taşla örülmüş ve sıvalıdır.

Güney cephedeki bodrum kattan üst kata çıkılmakta ve girişin üzerinde ahşap kadınlar mahfeli bulunmaktadır. Ahşap tavanlı olan harim sadedir. Alçı mihrabı özgün olup ahşap minberi sadedir. Çatılı ve ahşap Minarelidir.

Kaynak: Mamak Tarih ve Kültür Atlası – Abdülkerim Erdoğan 413-416

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler