Cağalzade Sarayı günümüzde İstanbul Erkek Lisesi’nin bulunduğu adada konumlanmaktaydı. Birkaç defa geçirdiği yangın nedeniyle tekrar inşa edilen Çifte Sarayların ilk binâsı 16. yy. sonlarında devrin şöhretli vezirlerinden; Cağaloğlu semtine adını veren, aslen Cenevizli olan Cicala ailesinden iken, Cerbe deniz Savaşı’nda esir düşen, serbest kalınca Enderun’da yetişen, Cağalazâde (Cığalazade-Cağaloğlu) Yusuf Sinan Paşa (v.1606) tarafından yaptırılmıştır. Sultan III. Mehmed döneminde Silahtar, Kapıcıbaşı, Yeniçeri Ağalığı, Beylerbeyi, Kaptan-ı Derya ve Sadrazamlık görevlerinde bulunmuştur.1

Okul binasının bulunduğu yer ile onun batısında bir zamanlar yazlık kahvehane olarak açılıp işletilen geniş arsada, İstanbul’un en büyük yapılarından yan yana iki muazzam ve muhteşem saray idi; bahsettiğimiz yazlık kahvehâneye de “Çifte Saraylar Bağçesi” adı verilmişti; ki hâlen İstanbul Lisesinin yanında metruk bir arsa olarak durmakta, bazı yerleri ardiye olarak kullanılmaktadır ve arsada Çifte Sarayların bir parçasının bazı duvar ve tonoz kemer kalıntıları hâlâ görülmektedir, diğer parçasının izi ise, üstüne İstanbul Lisesi binâsı (Eski Düyûnu Umumiye Sarayı) yapıldığı için tamamen kaybolmuştur.

Sinan Paşa’nın büyük sarayı 1660 da İstanbul’un dörtte üçünü yakarak mahveden Ayazmakapusu Yangını’nda yanmıştır. Yanan sarayın yerine Sinan Paşanın isimlerini tespit edemediğimiz iki kız torunu büyük Çifte Sarayları yaptırmışlardı. Bu çifte Saraylar da 1826 da yedinci büyük Hocapaşa Yangını’nda yandı. Yangından kalan küçük bir parçası da 1865 de sekizinci ve sonuncu büyük Hocapaşa Yangınında yandı.

Bir müddet sonra da Çifte Sarayların arsasının bir parçası üzerine Düyûn-u Umumiye Binası (İstanbul Lisesi) inşa edilmiştir.2
Çiftesaraylar, 1769 tarihli belgeye göre Sultan III. Mustafa tarafından kızları Beyhan ve Hatice Sultan ile Sultan 2. Mahmud’un kızı Adile Sultan tarafından da kullanılmıştır. Sarayların bulunduğu alan; başka haneler ile acı musluk hamamı ve Şah Sultan hazretlerinin sarayıyla çevriliydi. Arazi yaklaşık 9 bin metrekare civarında olup üzerinde; müştemilat, bir kâgir oda altında mahzen, haremin altında kâgir mahzen, hamamlar, ahır, matbah, su hazinesi ve meyveli meyvesiz ağaçlar, müteaddit bahçeler, havuzlar, kasırlar ve arsalar, bir kâgir dükkân, harem bahçesi altında üç kâgir dükkan ve sarayın içine akan tatlı su hattı vardı.3

—–

  1. Vikipedi – Yusuf Sinan Paşa ↩︎
  2. İstanbul Ansiklopedisi – Çiftesaraylar ↩︎
  3. Arzu Ulaş, Osmanlı Belgeleri Işığında İstanbul Yer Altı Yapıları, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2023. ↩︎
✶ Medya