Blakhernai Sarayı Alt Yapı Kalıntıları, Ebuzer Gaffari Camii’nin batısında başlayarak Hacı İlyas Yatağan Camii doğrultusunda yaklaşık 280 metre boyunca kesintisiz devam eden, öbür tarafta Emir Buhari Tekkesi’ne kadar uzanan kalıntılardır. Tekfur Sarayı ile Ayvansaray arasındaki bölgede yer alan Blakhernai Sarayı kompleksinin alt yapılarına ait olan bu kalıntıların büyük bölümü, üst saray yapıları değil, sarayın üzerine oturduğu büyük platformu taşıyan duvarlar, tonozlu mekânlar ve destek yapılarıdır.

Ebuzer Gaffari Camii ile Emir Buhari Tekkesi arasında uzanan nişli, pencere ve mazgal açıklıklı duvar ile arkasındaki tonozlu mekânlar, Blakhernai Sarayı alt yapılarının kuzey sınırını oluşturur. Ebuzer Gaffari Camii’nden güneye dönerek Yatağan Yokuşu’na doğru devam eden duvar ise bu alt yapıların doğu sınırı olarak değerlendirilir. Sarayın üzerinde yükseldiği tepe, alt yapılar yardımıyla devasa bir platforma dönüştürülmüş; saray yapıları bu platform üzerine inşa edilmiştir. Bu platformun en yüksek yerinin günümüzde 37 metreyi geçtiği belirtilmektedir.

Blakhernai Sarayı’nın gelişimi, 5. yüzyılda bölgede inşa edilen Bakire Meryem Kilisesi ile bağlantılıdır. Bu kilise ve burada muhafaza edilen kutsal manto dolayısıyla bölge imparatorların uğrak yeri olmuş; bu ziyaretlerden sonra genellikle dinlenme mekânları olarak kullanılan erken yapılar, Geç Bizans Devri’nde imparatorluğun merkezine dönüşecek sarayın nüvesini oluşturmuştur.

Saray, özellikle 12. yüzyılda Komnenoslar döneminde gelişmiş ve hemen hemen son şeklini almıştır. I. Alexios Komnenos döneminde Blakhernai Sarayı, Büyük Saray tamamen terk edilmemekle birlikte ona alternatif olmaya başlamıştır. I. Manuel Komnenos döneminde, yaklaşık 1147 civarında sarayı korumak amacıyla yeni surlar inşa ettirilmiş ve komplekse birçok birim eklenmiştir. Bu dönemde saray, yükseltilmiş büyük bir platform üzerinde gelişen etkileyici bir yapı topluluğu hâline gelmiştir.

Blakhernai Sarayı, 1204 yılındaki Latin istilası sırasında büyük ölçüde zarar görmüştür. 1261’de şehrin geri alınmasından sonra VIII. Mikhael Palaiologos’un başlattığı onarım faaliyetleri sarayı da kapsamış; kısa süre sonra imparator Büyük Saray’dan Blakhernai Sarayı’na taşınmıştır. Palaiologoslar Devri’nde sarayda toplantılar, törenler ve kutlamalar düzenlenmiş; avlu, kilise, şapel ve salon gibi birimler kullanılmıştır. Kompleksin ve yakınındaki surların Bizans’ın son dönemlerine kadar zaman zaman elden geçirildiği belirtilmektedir.

14. yüzyıl ortalarında saraydan harabe olarak söz edilmiş ve imparatorların artık Tekfur Sarayı’nda ikamet ettiğine dair dolaylı bilgiler verilmiştir. 15. yüzyılda ise Blakhernai Sarayı hemen hemen tamamen terk edilmiştir.

Günümüze ulaşan kalıntılar, zaman içinde meydana gelen bozulmalar ve ayrışmalar neticesinde yıpranmıştır. Bugün can ve mal güvenliği için tehlike arz etmektedir. Kalıntıların koruma projelerinin hazırlanmasına yönelik fizibilite çalışmaları Fatih Belediyesi tarafından yapılmaktadır.

Kaynak: https://istanbulsurlari.ku.edu.tr/tr/essay/72/blachernai-palace-and-the-so-called-anemas-dungeon

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler