Karacabey’e bağlı Tophisar köyü hisarının kuzeybatı yamacında, dört yapıdan oluşan külliyede yer alır. Yeni Tophisar köyünün bulunduğu yerin kuzeydoğusundadır. Külliyeden günümüze, sadece minaresinin kaidesi kalmış bir cami, iki mekânlı bir yapı, köylüler tarafından hamam olarak tanımlanan temel kalıntıları ve planı belirlenemeyen bir başka yapının kalıntıları ulaşabilmiştir.

Vakıf kayıtlarına göre “Hacı Ali Bey zevcesi (eşi), Abdullah kızı Fatma Tutuya ait” idi. Fatma Tutu Hanım’ın, olasılıkla Yıldırım Bayezit’in kızı ve Eyne Bey’in kardeşi Hacı Alaattin Ali Bey’in eşidir.

Bursa Gazeteciler Cemiyeti – Fatma Tutu Külliyesi

Kalenin kuzeybatısında yer alan külliyenin bugün kitabesi yoktur. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde tespit ettiğimiz 1220 H./1805 M. tarihli bir nüfuz kaydı Tophisar köyünde «Hacı Ali Bey zevcesi Fatma Tuti ibneti Abdullah Camii» adını vermektedir .

Tarihi kişiliğini aydınlatamadığımız Fatma Hatun’un eşi Ali Bey, muhtemelen 14. yüzyılın sonlarında Karasi (Balıkesır) Subaşısı olan Eyne Bey’in kardeşidir ve adı Eyne Bey’in 804 H./1401 M. tarihli vakfiyesinde «Alaaddin Ali» şeklinde zikredilmektedir. Tophisar köyü ve Eyne Bey arasındaki bağlantı 1394 tarihli Issız Han’la ilgili Tapu defterleri kayıtlarından ortaya çıkmıştır. Eyne Bey inşa ettirdiği hanın bakımı ve işletilmesi için çeşitli mülk ve arazisi arasında Tophisar köyünü de vakfetmiştir. İmaret, tekke, hamam ve cami yapılan ile bir tarikat kuruluşu olduğu anlaşılan külliye, Eyne Bey’in yaşamı dikkate alındığında daha doğru yorumlanabilir. Yıldırım Bayezid’in Bursa’da ishaki (Kazeruni) dervişleri için yaptırdığı Ebu îshak zaviyesinin 802 H./1400 M. tarihli vakfiyesinde şahitler arasında «Vezir Eyne Bey Subaşı» ın imzası vardır. Ayrıca Eyne Bey’in kendi vakfiyesinde Balıkesir’de bugün varolmayan bir zaviye-i şerif» yaptırdığı belirtilir. İshaki tarikatına mensup ve Vezir rütbesi taşıyan bu zat ve kardeşi Ali Bey’in, ayrıca Tophisar külliyesinin banisi Fatma Hatun’un yaşamları arşiv çalışmaları ile aydınlatıldığı takdirde, Tophisar’daki bu önemli kuruluşu kesin tarihlendirmek mümkün olacaktır. Bu günkü veriler ve mimari analiz, yapıların 14. yüzyıl sonları ile 15. yüzyıl başarında inşa edildiğine işaret etmektedir.

S. Yıldız Ötüken – Karacabey İlçesindeki Tophisar Köyünün Ortaçağdaki Önemi ve Tarihi Eserleri