1924 Ankara Haritası’nda, Mekteb-i İptidai önünde bir çeşme gösterilmiştir. Adı belirtilmemiş olan çeşme günümüze ulaşmamıştır. Önünde bulunduğu okula dayanarak tarafımızdan ‘İptidai Mektebi Çeşmesi’ olarak adlandırılmıştır. Çeşmenin günümüzdeki yeri Hamamarkası bölgesinde, Sakarya Mahallesi sınırları içindedir. Sakarya Mahallesi’nde Yeşilahi Cami’nin kuzeybatısında, Vardar Sokak ile Eylül Sokak’ın kesiştiği köşeye yakın konumda olduğu söylenebilir. Burada eskiden sıbyan mektebi denilen, Tanzimat (1839) sonrasında Mekteb-i İptidai adını alan, ilkokul statüsünde bir okul bulunduğu haritadan anlaşılmaktadır. Çeşme okulun güney bitişiğinde gösterilmiştir.
Kaynak: Osmanlı Dönemi’nde Ankara’nın mahalle çeşmeleri — İbrahim Yavuz İşçen

