Kara Ağaç Selçuklu Alperen Mezarlığı, Kayseri’nin Develi ilçesine bağlı Çataloluk Mahallesi’nde, Zamantı Irmağı’nın kolu olan İkizler Çayı kıyısında yer alan ve Anadolu’ya gelen ilk Türkmen boylarının izlerini taşıyan tarihî bir mezarlık alanıdır. Müslüman Türklerin ölüm ve ötesine dair inançlarını yansıtan en eski belgelerden kabul edilen bu mezarlık, zamanla Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemine ait mezar taşlarıyla da zenginleşmiş.

Mezarlığın en dikkat çekici unsuru, gövdesi içine iki mezar taşını almış olan yaklaşık 750 yıllık tescilli karakavak anıt ağacıdır. Bu durum, taşların ağacın büyümesinden önce dikildiğini ortaya koymakta ve mezarlığın tarihini daha da geriye götürecek güçlü bir işaret olarak değerlendirilmektedir.

Mezar taşları üzerinde Kargın, Bayındır, Eymir, Salur ve Alkaevli boylarına ait damgalar tespit edilmiştir. Özellikle Salur boyuna ait taşların sayıca çokluğu dikkat çekerken, Alkaevli ve Eymir boylarına ait örnekler de belgelenmiştir. Anıt ağacının gövdesi içinde kalan taşlardan biri Kargın boyuna aittir. Ok ve yay motifleri Selçuklu estetiğini yansıtırken, Osmanlı dönemine ait taşlarda bezemeli süslemeler, erken Cumhuriyet döneminde ise daha sade bir işçilik öne çıkmaktadır.

2021 yılında Erciyes Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Aslı Sağıroğlu ve ekibi tarafından, Develi Belediyesinin desteğiyle alanda kapsamlı bir çalışma yürütülmüş; 437 mezar taşı belgelenmiş, üzerlerindeki likenler temizlenmiş ve envanter çıkarılmıştır. Bu araştırmalar, mezar taşlarının yalnızca aşiret aidiyetini değil, aynı zamanda dönemin sosyal yapısını da yansıttığını ortaya koymuştur.

Damgalı taşların yanı sıra menhir ve dikili taş geleneği de mezarlığın önemini artırmaktadır. Bu özellikleriyle Kara Ağaç Selçuklu Alperen Mezarlığı, Ahlat’tan sonra Anadolu’nun en değerli tarihî mezarlık alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Bugün hâlen mahalle sakinlerinin defin işlemleri için kullanılmaya devam edilen mezarlığın, bu durum nedeniyle tahrip olma tehlikesi bulunduğu belirtilmektedir.