Ankara ili, Ayaş ilçesi, Hacırecep mahallesi, İbicek Yolu mevkiinde 109 ada 3 parselde bulunan bir kabirdir. Kabirin etrafı çitlerle çevrilidir. Toprak Dede’nin mezarının çevresinde iki mezar daha bulunmaktadır. Mezar çevresinde arkeolojik kalıntılar bulunmaktadır.
Koruma Kurulu’nun 10.08.2017 tarihli ve 4614 numaralı kararı
Ayaş Toprak Dede Türbesinin gerçek ismi Ahmet Dede’dir. Burada yapılan ziyaret uygulaması sebebiyle Toprak Dede denmektedir. Türbe’de bulunan bir yazıta göre 1628 de vefat etmiştir.
Evliyalar.net – Toprak Dede — Ayaş
Ayaş’ın Yukarı Mahallesinde (Karakaya’da İlicek Tepesi eteğinde), mezarlık çevresinde tepede birer harabe haline getirilmiş olmasına rağmen Toprak dede (Ahmet Dede) ve Bayram dede yatırları gene ilgi görmektedir. Yatırların mezarları beşer metre kadar uzunlukta, etrafı iri taşlarla çevrilmiştir. Bayram Dede’den toprak yalatılıyor. Bu bilhassa rasgele toprak yiyen çocuklar için yapılıyor. Buradan alınan toprak yalatılınca o çocuk bir daha ağzına toprak koymuyormuş. Orada konuştuğum bazı zatlar bu gibi hususlara inancın azaldığından üzüntü duyduklarını söylüyorlar, “taşı’nı bile söküyorlar” diyorlar. Hasta çocukların doktora da götürüldüğünü anlatıyorlar. Ayaş’ta hastahanede vardır.
Evvelce bu yerlerin türbedarları, bakıcıları varmış. Onlar öldü, bakılmaz oldu, diyorlar.
Toprak alınıp yatırın etrafında (Toprak Dede) (Ahmet Dede) dönülüp dua ediliyor. Bu dönüş sırasında elde bir avuç ta toprak vardır.
Şifa muradı için mum adandığı da oluyormuş. Çocuklara yalnız yalatılmak değil toprak ta yediriliyor. Toprak yiyen çocuklar, buraya getirilerek, cebine toprak dolduruluyor ve “İstediğin kadar ye!” denir ve bunu yiyen çocuk bir daha toprak yemezmiş. ” Toprak Dede (Ahmet Dede)’nin ölümü H. 1037 imiş, gibi oralarda böyle silik bir yazı gördüm. Ahmet Dede’nin heybetli mezarı tepe üstünde olduğu gibi, kuyu, dibek, yeni ağaçlar (önceleri buralarda ağaçlar varmış) görülüyor. Mezar, daha doğrusu büyük bir taş yığını halinde uzaktan görülebiliyor. Bu çevrede oldukça hakim bir tepededir.
Kaynak: Tanyu, Hikmet, Ankara ve Çevresinde Adak ve Adak Yerleri, AÜİF Yayınları, 1967, s. 97-98.