Çemberlitaş Palas Han, 1937-1938 yılları arasında Seyfi Arkan tarafından konut yapısı olarak tasarlanmıştır.

Tarihi yarımada içerisinde, Köprülü Mehmet Paşa Medresesi’ne bitişik ve çevresinde farklı dönemlerden Osmanlı yapılarıyla çevrili olan bina, Erken Cumhuriyet Dönemi Mimarlığının en önemli isimlerinden biri olan Seyfi Arkan tarafından, koruma kavramının tam olarak oluşmadığı bir dönemde tasarlanmış, uygulanmış ve günümüze gelme fırsatını yakalamıştır.

3 farklı ailenin kullanabileceği bir konut bloğu olarak tasarlanan Çemberlitaş Palas, 50’li yılların sonunda yapılı çevrede yaşanan fonksiyon değişiminden etkilenmiş ve ticari amaçla kullanılabilecek duruma getirilmiştir. Bu değişim ilk olarak 1959 yılında Divanyolu Caddesi’ndeki giriş kat cephesi ve iç mekânında yapılan tadilatlarla, zemin katta bir banka şubesinin hizmet vermesiyle başlamıştır. 3 kattan oluşan binada, bu olaya müteakip 12 farklı ticari hizmet birimi oluşturulmuştur. Bu birimlerde; çeşitli banka şubeleri, sigorta firmaları, matbaalar, yayınevleri, eğitim kurumları ve kuyumcu atölyeleri yer almıştır. Özellikle kuyumcu atölyelerinin bina içerisinde üretim yapmaya başlaması, iç mekânda kullanılmış özgün malzemelerin deforme olup günümüze ulaşamamasına neden olmuştur. Çamaşırhane, sığınak ve makine dairesinin bulunduğu bodrum kat ise Boyacı Ahmet Sokak tarafından rampayla giriş verilecek şekilde değiştirilmiş ve otopark olarak işletilmeye başlanmıştır.

Divanyolu Caddesi üzerinde, Köprülü Mehmet Paşa Medresesi’nin yanında konumlanan Çemberlitaş Palas Han, medresenin sivri kemerlerinin ve lokma parmaklıklarının oluşturduğu çeperi; sokak hizası, yükseklik algısı ve tarihsel bağlamın sürekliliği olgusuyla yorumlayarak betonarme kare delikli bir örüntüyle devam ettirmiştir. Bu örüntünün altından verilen ana giriş ve medreseye belirli bir mesafede yaklaşma fikriyle kazanılan ara mekân, binaya medrese duvarının etkisinin hissedilebildiği bir iç avlu tasarlayabilmesini sağlamıştır. Yapı, bu geri çekilmeden sonra 3 kat boyunca yükselmiştir. Boyacı Ahmet Sokak’ın diğer tarafında bulunan Köprülü Kütüphanesi’nin bulunduğu alanın medreseyle olan ilişkisini ve cadde üzerindeki hissedilebilirliğini değiştirmemek amacıyla da; giriş katın üzerinde binayı geri çekip, birinci kattan kullanılabilen bir teras kazanmıştır. Bu çekilmeyle kazandığı cepheyi, küçük balkonlar ve onları örten kare boşluklu bir saçakla kıymetlendirmiştir. Bu saçak, binanın ana giriş kapısı üzerindeki örüntü, cephe boyunca devam eden silindirik kolonlar ve düşey bantlarla Seyfi Arkan, bütüncül bir kimlik sahibi olan, dönem mimarisine uygun, tarihsel çevreyle ilişki kuran, çağdaş bir yapı tasarlamıştır.

DOCOMOMO_Türkiye Türk Mimarlığında Modernizmin Yerel Açılımları X. Poster Sunuşları Bildiri Özetleri Kitabı, Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü, 2015