Gesi Hacı Haydar Camii, 17. yüzyılda inşa edilmiş olup 19. yüzyılın ilk yarısında onarımdan geçmiştir, fakat yapıda kitabe bulunmamaktadır. Cami, kuzey–güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Batı cephesinin yola doğru genişletilmesi sonucu planda hafif bir yamukluk meydana gelmiştir. Giriş batı cephesinin kuzeyine açılan kapı ile sağlanmaktadır. Harim bölümü, üçü kuzeyde, üçü ortada ve ikisi güneyde olmak üzere toplam sekiz ahşap sütunun taşıdığı kirişlerle dört sahına ayrılmıştır. Ahşap sütunlar yüksek tutulmuş ve bilezikli taş kaideler üzerine oturtulmuştur. Sahınlar mihraba dik olarak uzanır; üst örtü alttan kaplamalı düz ahşap tavandır.

Caminin aydınlatılması batı cephesindeki bir, doğu ve kuzey cephelerindeki ikişer pencere ile sağlanmaktadır. Pencereler dışarıdan dikdörtgen formlu olup içeriden şevli düzenlenmiştir. Doğu cephesinde, batıdaki kapıya simetrik olacak şekilde ikinci bir kapı daha yer almaktadır. Taştan yapılan mihrap kavsarasızdır; üzerinde bir rozet kabartması, nişin içinde ise kandil kabartması yer alır. Minber sonraki dönemlerde yenilenmiştir. Harimin kuzey tarafında kadınlar mahfili bulunmaktadır.

Kuzey cephede, taş sütunlar ve duvar üzerine oturan yuvarlak kemerlerle üç gözlü olarak düzenlenmiş bir son cemaat yeri vardır. Bu bölümün doğu ve batı cepheleri kemerli girişlerle açılmakta, ayrıca batı cephesinde bir kapı daha bulunmaktadır. Güneydoğu köşedeki köşk minaresi caminin en dikkat çekici unsurlarındandır. Dört sütun üzerine oturan dekoratif kemerciklerle yükselen minare, külah ve alemle sonlanmaktadır. Minarenin kaidesi güneydoğu köşeden başlayarak çatıya kadar uzanır.

Süsleme bakımından sadelik hâkimdir; yalnızca mihrapta yer alan rozet ve kandil kabartması dikkat çeker. Malzeme kullanımında kuzey cephe ve kemerlerde düzgün kesme taş, diğer duvarlarda kaba yonu taş tercih edilmiştir. Taşıyıcı sistem ve üst örtüde ahşap kullanılmıştır.

✶ Medya