Mescit, Alaca Minare Sokağı ile Kartal Baba Caddesi’nin birleştiği yerde ve sokağın sağ köşesindedir. Karşısında Hacı Dede Nakşibendî Tekkesi Camii ve hazîresi vardır. Bu mescit Kanunî devri kaptanlarından Murad Reis tarafından yaptırılmıştır. Hadîkatü’l-Cevâmi’de şu bilgi vardır:

“Bânisi Hoca Murad nam kapudan olub merkadi ve tarih-i vefatı malûm değildir. Mürûr-ı eyyâm ile minaresi harâb oldukta Sultan Mahmûd Hân-ı evvel hazretlerinin valideleri Saliha Sultan hazretleri müceddeden bina ve ihya buyurmuşlardır. Mescid-i mezbûr mukabilinde tarik-i Nakşibendiye’den el-hac İbrahim Efendi’nin tekkesi vardır ki Alaca Minare Tekyesi denmekle maruftur. Mahallesi yoktur.”

Murat Reis’in yine Üsküdar’da ve bu camiden 200 m. ileride Tahtaravancı Sokağı ile Çinili Mescit Sokağı’nın birleştiği yerde bir mescidi daha vardır.

Murat Reis 1012(1603) tarihinde vefat ettiğine göre mescidi bu tarihten evvel yaptırmış olmalıdır. Mescit zamanla harap olmuş ve Sultan I. Mahmut’un (1730-1754) annesi Saliha Sultan tarafından yeniden yaptırılmıştır. Sali ha Sultan, 21 Eylül 1739 tarihinde vefat ettiğine göre ibadetgâh yapılışından takriben 130 sene sonra yenilenmiştir.

Arakiyeci Hacı Mehmet Efendi Mahallesi hudutları içinde bulunan mabet, 1310 (1892-93) tarihinden evvel yanmış veya yıkılmış olduğundan, Mir’at-i İstanbul adlı eserin sahibi “ İşbu mescidin bugün yalnız harap bir minaresi kalmıştır” demektedir. Muntazam kesme taştan yapılmış minaresinin kaidesi bugün de mevcuttur. Arsası elan boştur. Tayyarzâde Atâ Bey, ünlü tarihinde, Alaca Minare Camii’nin “Eski Valide ve Akyapı ve Nuhkuyusu civarındaki Moravî Kuyusu mevkiinde” olduğunu beyan etmektedir.

Bu civarda bulunan, Kapıağası Yakub Ağa Medresesi ve muhteşem çeşmesi, ak kesme taştan yapıldığı için Akyapı adı ile meşhur idi. Moravi Kuyusu ise, çeşmenin önünde ve yol aşırı yerde köşede olup, elan mevcuttur.

Alaca Minare Mescidi’nin minare kaidesi Haziran 1990 tarihinde yol genişletilmesi bahanesiyle kaldırıldı. Bugün bir kuyu ve biri büyük diğeri küçük kitâbesiz iki abdest teknesi kalmıştır.

Bu sırada, Kasımağa Sokak ile Pazarbaşı Sokak arasında ve Kartalbaba Caddesi üzerindeki Atik Valide Sultan Camii’nin suyunu temin eden ve vaktiyle içinden Taşdelen Suyu akan, devrinden kalma maksem de izi kalmamacasına yok edildi.

Kaynak: Yüzyıllar Boyunca Üsküdar, Mehmet Nermi Haskan, Sayfa 70

✶ Medya

✶ Kaynaklar