Bu kabir ve kabrin bulunduğu 3500 metrekarelik alan, Edirnekapı Mezarlığı’na bağlıdır. Bağlı olsa da ada olarak tam ortada bağımsız kaldığı için dikkat çekmektedir. Çerkes Hasan; Sultan Abdülaziz’i tahttan indirip şehit edenlerden Hüseyin Avni Paşa (Serasker / Savunma Bakanı) Mehmed Raşit Paşa (Hariciye Nazırı / Dışişleri Bakanı) İki asker (çatışma sırasında) Bir hizmetçi ve merdivenlerden indirildiği sırada kendisine hakaret eden Bahriye Kolağası Şükrü Bey’i tabancayla öldürmüştür. Sultan II. Abdülhamid tarafından yaptırılan Edirnekapı Mezarlığı’ndaki kabrinin bulunduğu tarihî alan, mülk sahipleri tarafından mermer deposu olarak kullanılmaktadır. Burada bir su terazisi de bulunmaktadır. Etrafı kapalı ve bakımsız bir hâlde olan bu alana izinle girilmektedir. Mülk sahipleri ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), 1970’ten beri karşı karşıya gelmiştir. Bu mülkiyet durumu nedeniyle kamuya açık bir alan değildir.
Sultan Abdülaziz, 1876’da bir darbe ile tahttan indirilince Sultan Abdülaziz’in kayınbiraderi olan Çerkes Hasan, sultanın katledilmesinden sorumlu olanlardan kendi başına intikam almıştır. İhtilalcilerin toplantısını basan Çerkes Hasan Efendi, Serasker Hüseyin Avni Paşa ile Bahriye Nazırı Kayserili Ahmet Paşa’yı ve daha başka kişileri öldürdü. Bu hadisede yaralı olarak yakalanan Çerkes Hasan, Beyazıt Meydanı’nda idam edildi1. Sultan II. Abdülhamid tarafından mezar taşı şöyle yazdırılmıştır:
“Ümerâ ve guzât-ı çerâkiseden İsmâil Bey’in oğlu olup, Harp Okulu’nu bitirip, kıdemli yüzbaşı rütbesindeyken genç yaşında velînîmeti uğrunda fedâ-yı cân eden Çerkes Hasan Bey’in kabridir.”
Çerkes Hasan’ın kabri, 20.yy’da Hüseyin Hilmi Işık’ın destekleriyle yenilenmiştir. Mülkiyet sahiplerinden biri olan Mustafa Karabay, Türkiye gazetesine açıklama yaparak arazinin Osmanlı devrinde atalarına ait bir mısır tarlası olduğunu, daha sonra buraya izinsiz şekilde mezarlar eklendiğini ve cumhuriyet devrinde mülkiyet tartışmaları başladığını iddia etmekle birlikte bugüne kadar haklarında açılan yedi davayı kazandıklarını savunmuş, İBB’nin veya diğer kamu kurumlarının kıymetini ödemeleri hâlinde araziyi devretmeye hazır olduklarını söylemiştir. Geceleri mezara alkol ve uyuşturucu kullanan kişiler girdiği için kapı yaptırdığını iddia eden Karabay, kabir ziyareti yapmak isteyenlere izin verdiğini söylemektedir2.
Kabrin bulunduğu alanda farklı mezar taşları da mevcuttur. Burada dikkat çeken taşlar arasında Mahkeme-yi Teftiş Mümeyyizi İsmet Efendi’nin üç oğlu ve üç kızına ait bitişik sıralı taşlar da vardır. Oğullarının isimleri Mehmed Faik, Mehmed Selim ve Mehmed Reşad olarak tespit edilmiştir.
- Independent Türkçe, Mehmed Mazlum Çelik, ‘Sultan Abdülaziz’in katli ve Çerkes Hasan’ın intikam cinayetleri.’, Erişim: https://www.indyturk.com/node/50726/haber/sultan-abd%C3%BClaziz%E2%80%99-katli-ve-%C3%A7erkes-hasan%E2%80%99%C4%B1n-intikam-cinayetleri ↩︎
- Türkiye, Murat Öztekin, ‘Çerkes Hasan’ın mezar yerinde hukuk savaşı! Tarihî kabristan yarım asırdır kamulaştırılamadı.’, Erişim: https://www.turkiyegazetesi.com.tr/kultur-sanat/cerkes-hasanin-mezar-yerinde-hukuk-savasi-tarihi-kabristan-yarim-asirdir-kamulastirilamadi-1128860?s=4 Erişim Tarihi: 12.09.2026. ↩︎
